Tại thôn Áng Thượng, xã Lê Thanh, huyện Mỹ Đức (Hà Nội), cụ bà Hoàng Thị V. nổi tiếng với nghề làm mật ong giả hơn 30 năm nay. Theo lời kể của cụ, đa phần mật ong giả được bán ở khu Thanh Xuân Bắc và Hà Đông, được nhiều thế hệ người Hà Nội săn đón. 

Tự tin về độ giống thật của mật ong giả là 99%, cụ V cười tự hào: “30 năm nay tôi đi bán chưa từng bị phát hiện lần nào. Phần vì làm giống thật, nắm được nhiều mánh, phần vì tôi già cả, trông có vẻ chân chất, nên ai cũng nghĩ tôi là bà lão thật thà có chút quà quê. Thành ra họ tin và mua nhiều lắm”.

Lời kể của cụ bà hơn 30 năm làm mật ong giả khiến nhiều người kinh hãi. (Ảnh: LaoDong)

Rùng mình trước lời tâm sự của cụ, phóng viên báo Lao Động tiếp tục đóng giả con buôn ‘chơi sộp’ để lấy sự tin tưởng của cụ. Thấy thế cụ cũng mạnh dạn chia sẻ: 

“Tôi đi xe bus lên Hà Đông bán mật ong nấu. Có khi đi xe bus, nhờ người ta khiêng hộ cả can 40 lít, bán hết veo. Khách theo về tận nhà đòi mua. Sau vài lần mua hàng ‘bỏ mối’”.

Cụ còn hướng dẫn luôn cả bí kíp làm mật giả của cụ rằng, nguyên liệu gồm có đường kính, một ít mật ong thật, một túi bột màu trắng mà bà giới thiệu là hàn the, cùng vài thứ nguyên liệu khác.

Bắt tay vào làm, cụ V chia sẻ: “Đun sôi một nồi nước giếng này, bỏ đường vào, nổi lửa, khuấy đều lên. Bao giờ thấy nước đường chuyển sang màu cánh gián, đang khuấy mà nhấc đũa lên thấy ‘mật’ có độ dính bám chảy đều thì dụi lửa. Đợi nó nguội thì đổ ra chai. Nhớ là khi đổ mật giả gần đầy thì dừng lại, để một đoạn cổ chai để đổ mật ong thật vào. Mục đích là khi khách hàng muốn nếm, thì họ uống dính mật thật, tin sái cổ”.

Bà V. cũng lưu ý, sau khi đổ một ít mật thật lên cổ chai, bà còn bôi thêm ít sáp ong, thả vào mấy con ong chết để trông nó giống thật hơn.

Vậy là chỉ với vài chục nghìn đồng, cụ V đã thay thế luôn cả ong mật, sản xuất ra được 5 chai mật ong giả trông y như thật, bán rẻ ra bên ngoài cũng được hơn 1 triệu đồng.

“30 năm qua, người ta vẫn uy tín tìm mua mật giả của tôi. Là vì họ dùng mà không phát hiện ra, càng dùng càng mê. Tôi cứ nói, tớ bán mật ong rừng, mà rừng thì đủ loại hoa, hoa gì chả có. Khi đã tin là mật ong rừng, họ ngửi ra mùi gì họ cũng lẩm bẩm ‘đàn ong’ này hút nhụy, cạy phấn ở đúng nơi có cái loại mùi đó”, cụ V chia sẻ.

videoinfo__video.tinhhoa.net||755104a2a__

Không chỉ có cụ V, mà cả một Thôn Áng Thượng ngày xưa rất đông người làm nghề mật ong giả. Nhưng do người tiêu dùng ngày càng thông minh hơn, nên chỉ còn một số hộ là vẫn tiếp tục hành nghề.

Ghé qua một vài hộ làm mật giả, nhiều hộ còn cho biết rằng mình dùng nước lã, nấu với hóa chất, rồi cũng như cụ V, phủ lên trên gần cổ chai ít mật ong thật và sáp ong. Đảm bảo khách hàng dù có ngửi hay nếm cũng bị lừa.

Nhiều hộ để thuyết phục lái buôn lựa chọn hàng của mình. Họ còn tự tin lấy ra 2 chai mật ong thật và giả cho khách hàng so sánh, đố biết đâu là hàng thật đâu hàng giả.

Quả thật, khi phóng viên báo Lao Động xem xét thử, hai chai hoàn toàn giống hệt nhau, rất khó phân biệt. Hai người phụ nữ bán mật giả còn mạnh dạn đề nghị:

“Mẻ này tôi vừa nấu xong, chưa cho hương liệu hay bôi sáp ong lên để làm giả đâu. Vậy mà nếm thử đi, y như mật thật. Tôi nấu và bán đồng hạng 100.000 đồng/lít. Với giá này, nhiều tư thương có mua đi bán khắp nơi, giá từ 200.000-400.000 đồng/lít”.

Bán mật giả thì ‘không thể không siêu lợi nhuận’, tại bán rẻ thì không ai tin

Quá trình marketing của những người làm mật giả này còn đáng sợ hơn, để khách hàng dễ bị lừa, họ thường sử dụng chiêu đánh tâm lý để lừa gạt.

Ví dụ như để tăng thêm độ uy tín cho sản phẩm và tiêu thụ được tốt hơn, những người lựa chọn làm mật giả thường đem bán cho các lái thương là những người ở vùng cao, nơi có khách du lịch lui tới như dọc đường từ Xuân Mai lên Hòa Bình, hoặc Sa Pa, Mèo Vạc, Đồng Văn, Mường Lát, Kỳ Sơn, Sín Mần, Hoàng Su Phì, Mường Tè, Mường Nhé,… những người trông chân chất, khù khờ, nói tiếng Kinh còn chưa sõi, đánh tâm lý người dùng.

Tổ ong là thật, nhưng những chai mật ong được bày bán ở đây chắc gì đã là thật. (Ảnh: LaoDong)

Chưa kể còn một ‘chiêu’ nữa là bán mật rẻ thì dễ bị nghi ngờ, nên họ thường bán ra với giá đắt gần ngang ngửa mật ong thật. Thế là nhiều khách hàng cứ nghĩ mình tìm được của ngon, cứ thế mà mua về để biếu hoặc cho gia đình.

“Em phải bán lên vùng cao, lên đó dễ lừa khách mua hơn. Em phải bán giá cao, vì bán rẻ là người ta lại nghi là mật ong giả. Em nên mua mang vào các cơ quan, bán rẻ cho họ đóng thành túi quà tặng đối tác. Chứ quà cáp ùn ùn, lấy đâu ra mật ong rừng. Nhớ lại quả cho người đặt mua một tí là xong. Đánh vào lòng tham thì trận nào cũng thắng. Có chất chống đông, có hương liệu rồi, thì để cả năm mật vẫn vàng óng, chảy mịn như… dầu luyn”.

Không riêng gì Hà Nội, tại các tỉnh thành phía Bắc như Thanh Hóa, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang,… cũng tràn lan mật ong giả được bày bán ven đường.

Tại xã Xuân Tín (huyện Thọ Xuân, Thanh Hoá), bắt đầu từ hồi những năm 70 của thế kỷ trước, khi mà mật ong còn hiếm hoi thì người dân Xuân Tín đã bắt đầu tạo ra thứ mật ong giả đi bán khắp vùng rồi.

Phóng viên báo VietNamNet, hóa trang thành người đi buôn mật ong, đến nhà ông Nguyễn Văn V., (trú tại thôn 22, xã Xuân Tín) để dò la. 

Từng có thâm niên hơn 30 năm trong nghề làm mật giả, ông V cũng khá kín tiếng trong việc chia sẻ về ‘nghề nghiệp’ của mình, mặc dù hiện tại ông đã ngừng công việc này lại.

Phải mất rất nhiều giờ thuyết phục, phóng viên (đang giả làm lái buôn) phải tỉ tê với ông đủ điều, đưa ra lý do muốn đặt số lượng lớn, cần xem quy trình, nên ông V mới chịu cởi mở hơn một chút. 

Ông nói: “Không đề phòng sao được, công an hoặc phóng viên, nhà báo tới quay hình, chụp ảnh thì chết”.

Sau đó, ông có giới thiệu cho người phóng viên đến nơi sản xuất mật ong của em trai mình, hiện vẫn còn hành nghề. Tuy nhiên, trước khi cho xem quy trình, ông cũng không quên hăm dọa trước rằng, không ai được quay phim, chụp hình, nếu muốn yên ổn trở về nhà.

Quy trình cũng gồm một vài nguyên liệu giá rẻ và chế biến đơn giản như: đường, vỏ cây núc nác, nước lọc và phèn (hoặc chanh) tươi.

Nguyên liệu gồm: đường, phèn, muối được cho vào nồi nước đun sôi quấy đều. (Ảnh: vietnamnet)

Đầu tiên người được cho là em trai của ông V đun một nồi nước, sau đó nhanh như chớp ông hất nhanh gọn một thìa phèn, cùng vài hạt muối vào nồi, chừng 10 phút sau khi sôi thì thả 2kg đường vào nồi rồi khuấy đều.

Người đàn ông đang nấu mật ong. (Ảnh: vietnamnet)

“Muốn mật đẹp thì khi cho đường vào nồi phải lấy đũa khuấy đều liên tục không để đường bám dưới xoong. Sau khoảng 10 – 15 phút, khi dung dịch có màu vàng nhẹ, quánh lại là đã hoàn thành”, người đàn ông tiết lộ. 

Ông cũng cho biết thêm, thay vì dùng phèn, nhiều người cũng có thể cho chanh tươi vào để mật không bị đóng đường lại. Tuy nhiên, nếu dùng chanh thì dù ít độc hơn, nhưng mật lại hay bị loãng và không để được lâu như phèn.

Hệ quả là thứ mật giả này nếu đến tay người tiêu dùng, một khi được đưa vào cơ thể, nó có thể gây tăng cân, béo phì, mất cân bằng hệ tiêu hóa. Còn phèn chua thường chỉ dùng để lọc nước hoặc sát trùng, xử lý nguyên liệu, sau đó rửa sạch, chứ không cho trực tiếp vào thực phẩm. Hệ lụy từ việc tiêu thụ loại mật ong này là không thể lường trước.

Chúc Di (t/h)

Xem thêm:

Danh Mục : Cuộc sống