Bán dẫn là “cơn sốt” nhất thời hay lựa chọn nghề nghiệp dài hạn: Góc nhìn từ chuyên gia Hàn Quốc

Theo GS. Hyun Seok Oh, Trưởng khoa Thiết kế bán dẫn, Đại học Gachon (Hàn Quốc), để trả lời điều này cần nhìn bán dẫn như một nền tảng công nghiệp, không chỉ là một từ khóa thời thượng.

Thưa giáo sư, bán dẫn đang được nhắc đến rất nhiều như một "ngành học tương lai". Nhưng cũng vì thế, nhiều phụ huynh lo đây chỉ là một làn sóng truyền thông. Theo ông, bán dẫn có thực sự là một lựa chọn dài hạn?

Tôi khẳng định rằng bán dẫn không phải là một "cơn sốt" nhất thời. Đây là nền tảng công nghiệp dài hạn. Một số công nghệ có thể trở thành trào lưu trong vài năm rồi dần biến mất, nhưng bán dẫn thì khác, bởi mọi ngành công nghiệp kỹ thuật số trọng yếu đều phụ thuộc vào nó: từ AI, điện thoại thông minh, máy chủ, trung tâm dữ liệu cho đến xe điện, robot, hệ thống quốc phòng, nhà máy thông minh và thiết bị y tế. Chừng nào thế giới còn tiếp tục số hóa, nhu cầu về chip và kỹ sư bán dẫn sẽ còn tiếp diễn.

Tất nhiên, các vị trí công việc cụ thể sẽ tiến hóa. Hai mươi năm nữa, các kỹ sư sẽ sử dụng nhiều công cụ AI hơn, thiết kế các hệ thống phức tạp hơn và làm việc giao thoa giữa cả phần cứng lẫn phần mềm. Nhưng điều đó không có nghĩa là sự nghiệp trong ngành bán dẫn sẽ biến mất. Ngược lại, lĩnh vực này sẽ ngày càng trở nên rộng lớn và tinh vi hơn.

Tại Hàn Quốc, bán dẫn đã giữ vững vị thế chiến lược trong nhiều thập kỷ vì chúng không chỉ gắn liền với kinh doanh mà còn là năng lực cạnh tranh quốc gia. Tôi tin rằng 20 đến 30 năm tới sẽ tiếp tục mang lại những cơ hội bùng nổ, đặc biệt là đối với những kỹ sư biết kết hợp giữa năng lực thiết kế, tư duy hệ thống và kỹ năng giao tiếp quốc tế.

GS. Hyun Seok Oh phát biểu tại Hội thảo tương lai ngành bán dẫn (Semiconductor Future Summit) do Viện Đại học Quốc tế FPT tổ chức.

Nhiều học sinh quan tâm nhưng cũng e ngại vì cho rằng bán dẫn là ngành học khó. Với các bạn học sinh THPT muốn theo ngành này, theo ông các em nên chuẩn bị gì từ sớm?

Với các em học sinh THPT muốn theo học ngành bán dẫn, đầu tiên các em nên nuôi dưỡng sự tò mò. Kỹ thuật bán dẫn không chỉ là học tập chăm chỉ, đó là khao khát muốn hiểu cách mọi thứ vận hành. Tại sao điện thoại thông minh lại nhận diện được giọng nói của bạn? Làm thế nào để một chiếc ô tô tránh được va chạm? AI chạy bên trong một thiết bị như thế nào? Những câu hỏi đó chính là điểm khởi đầu đúng đắn.

Thứ hai, các em nên xây dựng một nền tảng vững chắc về toán học, vật lý và lập trình. Các em không cần phải trở thành chuyên gia ngay lập tức, nhưng nên làm quen với tư duy logic và kỹ năng giải quyết vấn đề.

Thứ ba, các em nên thực hành giao tiếp tiếng Anh, đặc biệt là đọc các tài liệu kỹ thuật và diễn đạt ý tưởng một cách rõ ràng. Giáo dục và công nghiệp bán dẫn mang tính toàn cầu, vì vậy tiếng Anh là một công cụ làm việc thực tế.

Cuối cùng, các em nên xây dựng tư duy của một kỹ sư: kiên nhẫn, tỉ mỉ và không sợ thất bại. Trong thiết kế bán dẫn, sai lầm không phải là kết thúc. Chúng là một phần của quá trình học hỏi.

Học sinh THPT trước ngưỡng cửa đại học hào hứng tìm hiểu ngành Công nghệ bán dẫn trong các buổi định hướng nghề nghiệp.

Theo ông, để kỹ sư bán dẫn Việt Nam có thể làm việc trong môi trường quốc tế, các chương trình đào tạo hiện nay cần thay đổi như thế nào so với mô hình đào tạo truyền thống?

Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, sinh viên Việt Nam cần một lộ trình giáo dục vượt ra khỏi các khuôn mẫu kỹ thuật truyền thống. Thay vì chỉ tập trung vào lý thuyết hàn lâm, người học cần được tiếp cận một hệ sinh thái đào tạo tích hợp giữa tư duy thiết kế, quy trình chế tạo thực tế và văn hóa làm việc toàn cầu. Theo tôi cần tập trung vào ba điểm sau:

Thứ nhất là tính "thực chiến" trong môi trường công nghiệp. Khác với mô hình cũ thường tách rời giảng đường và nhà máy, sinh viên ngày nay phải được trang bị các kỹ năng thực tiễn từ sớm như: vận hành phòng sạch, phân tích dữ liệu sản xuất và sử dụng các công cụ thiết kế chuyên dụng. Chúng ta phải khách quan thừa nhận rằng, do ngành công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn khởi đầu, hệ thống hạ tầng phòng lab và các thiết bị chế tạo tiên tiến chưa thể đáp ứng ngay lập tức nhu cầu thực hành chuyên sâu ở quy mô công nghiệp.

Do đó, việc giúp sinh viên tiếp cận với hệ sinh thái công nghệ tại các quốc gia phát triển như Hàn Quốc là vô cùng cần thiết. Tại Đại học Gachon – đơn vị tiên phong thành lập Trường Bán dẫn riêng biệt ở Hàn Quốc, chúng tôi cho phép sinh viên trực tiếp tham gia vào môi trường sản xuất thực thụ với hệ thống thiết bị hiện đại nhất, bám sát nhu cầu khắt khe của ngành.

Thứ hai là tư duy giải quyết vấn đề. Trong ngành bán dẫn, độ chính xác là tuyệt đối. Vì vậy, thay vì giải quyết các bài toán có sẵn, chương trình đào tạo cần rèn luyện cho sinh viên tư duy phản biện, sự chú trọng đến từng chi tiết nhỏ nhất và đạo đức nghề nghiệp vững chắc. Đây là những phẩm chất giúp kỹ sư tồn tại và phát triển dưới áp lực cao của ngành công nghiệp này.

Cuối cùng là khả năng ngoại ngữ và tinh thần hợp tác đa quốc gia. Chuỗi giá trị bán dẫn không nằm ở một quốc gia duy nhất. Do đó, kỹ sư tương lai phải thành thạo kỹ năng làm việc nhóm, trách nhiệm cá nhân và hiệu quả công việc theo tiêu chuẩn quốc tế.

Chính vì những yêu cầu đó, chúng tôi mong muốn thiết kế một lộ trình học tập linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi nhất để sinh viên Việt Nam có thể tiếp cận với chương trình đào tạo chuẩn Hàn Quốc.

Thông qua mô hình liên kết đào tạo ngành Công nghệ bán dẫn như Gachon Vietnam, hợp tác giữa Trường Đại học FPT và Đại học Gachon (Hàn Quốc), sinh viên sẽ có 2 năm xây dựng nền móng tại Việt Nam và 2 năm thực hành chuyên sâu tại Hàn Quốc - nơi có hệ sinh thái bán dẫn hoàn thiện và phát triển hàng đầu thế giới để sẵn sàng cho các bài toán thực tế. Sự kết hợp này giúp các bạn tối ưu chi phí mà vẫn được đào tạo theo chương trình và hệ thống quản lý chất lượng của Đại học Gachon, được nhận bằng cử nhân quốc tế do Đại học Gachon, Hàn Quốc cấp.

Sau tốt nghiệp, sinh viên chương trình Gachon Vietnam có thể bắt đầu ở những vị trí nào trong doanh nghiệp? Ở giai đoạn đầu sự nghiệp, các em thường được kỳ vọng đáp ứng những yêu cầu năng lực nào thưa giáo sư?

Về vai trò, sinh viên Gachon Vietnam sau tốt nghiệp có thể đảm nhận các vị trí như kỹ sư thiết kế kỹ thuật số, kỹ sư quy trình, kỹ sư thiết bị, kỹ sư đảm bảo chất lượng, trợ lý nghiên cứu trong phòng thí nghiệm bán dẫn và kỹ sư sản xuất hoặc chế tạo.

Về mặt kỹ thuật, họ có khả năng hiểu các quy trình bán dẫn, hỗ trợ thiết kế thiết bị, phân tích dữ liệu sản xuất và tham gia vào các dự án nghiên cứu và phát triển. Quá trình đào tạo thực hành và kinh nghiệm dự án cho phép họ đóng góp ngay từ giai đoạn đầu sự nghiệp.

Ngoài ra, nhờ kinh nghiệm quốc tế và khả năng ngoại ngữ tốt, họ có thể làm việc trong các môi trường đa văn hóa, đóng vai trò cầu nối giữa các đối tác Việt Nam và Hàn Quốc, hoặc gia nhập các công ty công nghệ đa quốc gia.

Xin chân thành cảm ơn những chia sẻ của giáo sư!