Sau Tết, trong nhiều gia đình Việt vẫn còn vài chiếc bánh chưng chưa dùng hết. Có nhà để ở nhiệt độ phòng vài ngày, có nhà cất tủ lạnh rồi hâm lại ăn dần. Không ít người cho rằng chỉ cần “chưa thấy mốc” thì vẫn dùng được. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của cơ quan y tế, bánh chưng hỏng không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ bằng những đốm mốc dễ thấy.
Bánh chưng là thực phẩm giàu tinh bột và đạm, được gói kín, luộc lâu. Sau khi nấu chín, nếu bảo quản không đúng cách, vi sinh vật có thể phát triển nhanh, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nồm ẩm hoặc nhiệt độ cao. Theo khuyến cáo về an toàn thực phẩm dịp Tết của Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), thực phẩm nấu chín để ở nhiệt độ phòng quá lâu rất dễ bị nhiễm vi khuẩn, gây nguy cơ ngộ độc.
Ảnh minh họa
Vậy đâu là những dấu hiệu cho thấy bánh chưng đã không còn an toàn?
Mùi chua, bề mặt nhớt hoặc xuất hiện đốm lạ
Dấu hiệu đầu tiên thường bị bỏ qua chính là mùi. Bánh chưng bình thường có mùi thơm nhẹ của gạo nếp, đỗ xanh và lá dong. Nếu khi bóc ra có mùi chua, hăng hoặc hơi ôi, dù bên ngoài chưa thấy mốc rõ ràng, đó đã là tín hiệu cảnh báo.
Theo hướng dẫn nhận biết thực phẩm hư hỏng của Bộ Y tế, thực phẩm có mùi lạ, mùi chua, ôi thiu tuyệt đối không nên sử dụng. Quá trình lên men và phát triển của vi khuẩn có thể diễn ra trước khi nấm mốc kịp hình thành rõ trên bề mặt.
Bên cạnh mùi, người dùng cần quan sát kỹ bề mặt bánh. Nếu sờ thấy nhớt, ẩm bất thường, hoặc xuất hiện các đốm trắng, xanh, xám li ti, rất có thể bánh đã bị nhiễm nấm mốc. Nhân thịt đổi màu sẫm hơn bình thường, có nước rỉ ra cũng là dấu hiệu không nên bỏ qua.
Ảnh minh họa
Theo khuyến cáo của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm, khi thực phẩm đã xuất hiện mốc thì không nên cắt bỏ phần hỏng để ăn phần còn lại, bởi độc tố vi nấm có thể đã lan sâu vào bên trong mà mắt thường không nhìn thấy.
Bánh nhão, bở, thay đổi kết cấu dù chưa mốc rõ ràng
Một dấu hiệu khác nhiều gia đình dễ xem nhẹ là sự thay đổi kết cấu. Bánh chưng đạt chuẩn thường dẻo, chắc, các lớp gạo và nhân kết dính. Nếu bánh trở nên mềm nhũn, dễ tách lớp, gạo bở, không còn độ dẻo đặc trưng, đó có thể là biểu hiện của sự biến đổi do vi sinh vật.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, thực phẩm giàu tinh bột và đạm như bánh chưng là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nếu không được bảo quản đúng nhiệt độ. Khi vi sinh vật sinh sôi, chúng làm thay đổi cấu trúc protein và tinh bột, khiến bánh mất độ dẻo và có thể tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn tiêu hóa.
Ảnh minh họa
Về thời gian bảo quản, theo khuyến cáo chung của ngành y tế về thực phẩm nấu chín, bánh chưng để ở nhiệt độ phòng chỉ nên dùng trong khoảng 1–2 ngày. Nếu bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, thời gian có thể kéo dài khoảng 5–7 ngày. Với bánh đã cắt, nên bọc kín và sử dụng trong vòng 1–2 ngày để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn chéo.
Ngộ độc thực phẩm có thể gây đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, thậm chí phải nhập viện, đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền. Sau Tết, tâm lý “tiếc của” là điều dễ hiểu, nhưng theo khuyến cáo của cơ quan y tế, khi thực phẩm có dấu hiệu nghi ngờ hư hỏng, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng.
