Trong những ngày nắng nóng, nhiều gia đình có thói quen bật điều hòa nhưng vẫn để cửa hé, mở cửa phòng ra vào liên tục hoặc mở hé cửa sổ vì sợ phòng “bí”. Tuy nhiên, theo khuyến cáo từ nhà sản xuất và các tổ chức năng lượng, cách làm này có thể khiến điều hòa hoạt động kém hiệu quả hơn, phòng lâu mát và hóa đơn tiền điện tăng lên.
Để cửa mở, điều hòa khó làm mát
Với điều hòa treo tường thường dùng trong gia đình, nguyên tắc làm mát cơ bản là thiết bị hút không khí trong phòng, làm lạnh rồi thổi ngược trở lại để dần đưa nhiệt độ xuống mức cài đặt. Quá trình này chỉ hiệu quả khi căn phòng tương đối kín, hạn chế luồng khí nóng từ bên ngoài tràn vào.
Trong phần giải đáp về việc có nên mở cửa và cửa sổ khi máy lạnh đang chạy hay không, Daikin Australia cho biết để duy trì nhiệt độ mong muốn và giúp điều hòa vận hành hiệu quả, tất cả cửa ra bên ngoài và cửa sổ cần được đóng, đồng thời những vị trí khiến không khí dễ thoát ra ngoài cũng nên được bịt kín. Nhà sản xuất này nhấn mạnh, việc mở cửa hoặc cửa sổ trong phòng đang bật điều hòa sẽ khiến máy “cực kỳ khó” duy trì nhiệt độ mong muốn.
Daikin Europe cũng đưa ra khuyến cáo tương tự: nên luôn đóng cửa sổ và cửa ra vào khi dùng điều hòa để giữ nhiệt độ trong nhà ổn định. Hãng này còn lưu ý một chi tiết khá đời thường: nếu phòng tắm có hơi nóng, ẩm, nên đóng cửa phòng tắm để luồng khí nóng ẩm đó không tràn vào khu vực đang bật điều hòa.
Nói cách khác, chỉ một khe cửa hở cũng có thể phá vỡ phần nào “vùng lạnh” mà điều hòa đang cố tạo ra. Khi khí lạnh thoát ra ngoài và khí nóng lọt vào trong, máy phải tiếp tục chạy để bù lại phần nhiệt bị thất thoát. Người dùng có thể cảm thấy phòng lâu mát hơn, điều hòa chạy lâu hơn, thậm chí phải hạ nhiệt độ xuống thấp hơn để đạt cảm giác dễ chịu.
Để cửa mở hé cũng không phải cách hay
Một số người cho rằng nếu không mở toang mà chỉ hé cửa thì ảnh hưởng không đáng kể. Thực tế, hé cửa vẫn là tạo ra một đường trao đổi không khí giữa phòng lạnh và môi trường bên ngoài. Mức độ thất thoát có thể nhỏ hơn so với mở rộng cửa, nhưng về bản chất, khí lạnh vẫn thoát ra và khí nóng vẫn có cơ hội đi vào.
Tài liệu của ENERGY STAR, chương trình về hiệu quả năng lượng của Mỹ, nêu rõ một khuyến cáo rất ngắn gọn nhưng quan trọng: “Giữ cửa sổ và cửa ra bên ngoài đóng khi hệ thống HVAC đang hoạt động”. HVAC là hệ thống sưởi, thông gió và điều hòa không khí. Khuyến cáo này được đặt trong nhóm giải pháp tiết kiệm năng lượng cho tòa nhà, bên cạnh các biện pháp như dùng bộ điều nhiệt lập trình, kiểm tra bộ lọc và vệ sinh dàn trao đổi nhiệt.
Bộ Năng lượng Mỹ cũng khuyến nghị nên đóng tất cả cửa sổ và cửa ra vào trong những ngày nóng, khi nhiệt độ ngoài trời cao hơn trong nhà. Mục đích là hạn chế nhiệt từ bên ngoài xâm nhập, từ đó giảm áp lực làm mát cho không gian bên trong.
Cơ quan năng lượng của Australia cũng giải thích theo cách dễ hiểu: cửa sổ mở sẽ khiến không khí đã được làm nóng hoặc làm mát thoát ra ngoài, đồng thời cho không khí nóng hoặc lạnh không mong muốn từ bên ngoài đi vào nhà. Vì vậy, khi sưởi hoặc làm mát một căn phòng, nên đóng cửa sổ, trừ một số trường hợp dùng thiết bị làm mát bay hơi.
Từ các khuyến cáo này có thể hiểu rằng, nếu đang bật điều hòa, việc để cửa hé không phải là lựa chọn tối ưu. Nó có thể tạo cảm giác “thoáng” hơn trong chốc lát, nhưng đổi lại là hiệu quả làm mát giảm và máy phải vận hành nhiều hơn.
Đóng kín không có nghĩa là bí cả ngày
Dù vậy, đóng kín cửa khi bật điều hòa không đồng nghĩa với việc nên bịt kín phòng suốt nhiều giờ liền mà không quan tâm đến chất lượng không khí. Vấn đề cần phân biệt là: khi máy đang làm mát, cửa nên được đóng để giữ lạnh; còn việc thông gió nên được thực hiện vào thời điểm phù hợp hơn.
ASHRAE Journal từng đề cập đến tình huống phòng ngủ đóng cả cửa ra vào và cửa sổ vì riêng tư cũng như tiết kiệm năng lượng, khiến tỷ lệ thông gió thấp và nồng độ CO2 có thể tăng cao. Điều này cho thấy chất lượng không khí trong phòng kín vẫn là yếu tố cần được chú ý, nhất là khi có nhiều người ở trong phòng trong thời gian dài.
Cách hợp lý hơn là thông gió ngắn trước khi bật điều hòa, hoặc tranh thủ mở cửa khi tắt điều hòa, đặc biệt vào thời điểm không khí ngoài trời mát hơn. Nếu phòng có quạt thông gió, máy lọc không khí, hệ thống cấp gió tươi hoặc điều hòa có tính năng hỗ trợ trao đổi khí, người dùng có thể tận dụng để giảm cảm giác bí mà không cần mở cửa liên tục khi máy đang chạy.
