Tốt nghiệp thạc sĩ tại Anh, có gần 10 năm làm việc trong lĩnh vực ngân hàng tại Hà Nội với mức thu nhập hơn 1.000 USD/tháng, anh Tăng Đình Sơn (SN 1987) từng đi trên con đường mà nhiều người mơ ước khi có công việc ổn định, thu nhập khá, cuộc sống ít biến động.
Nhưng chính sự ổn định ấy khiến anh thấy ngột ngạt. Anh Sơn chia sẻ: “Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ bên Anh về, tôi làm ngân hàng nhưng cuộc sống Hà Nội quá ngột ngạt, bon chen nên quyết định bỏ phố về quê. Tôi chọn Nha Trang để bắt đầu niềm đam mê với nông nghiệp”.
Anh không muốn tiếp tục một nhịp sống đều đặn đến mức thiếu cảm xúc. Mỗi ngày, sáng mở mắt đi làm, tối về rồi lại chờ lương cuối tháng, làm việc trong bốn bức tường điều hòa nhưng không còn cảm giác phát triển.
Quyết định bỏ phố về quê của anh không mang tính bộc phát. Trước khi nghỉ việc, anh đã tích lũy tài chính và tìm hiểu trước về đất đai. Mảnh đất ban đầu chỉ mang tính đầu tư, sau đó trở thành điểm khởi đầu cho một hướng đi mới.
Anh cho biết: “Từ một anh chàng thư sinh văn phòng trắng trẻo, tôi đã phải mày mò bắt tay làm những công việc đồng áng, vườn tược. Tôi từ anh chàng 75 cân, nay còn 59 cân, rắn rỏi và đen giòn. Da tôi cũng nhuộm đen màu nắng”.
Đó là một hình dung rất thật về cái giá của việc đổi nghề. Bỏ công việc “mưa không đến mặt, nắng chẳng đến đầu” để bước vào nông nghiệp không phải hành trình dễ dàng như nhiều người vẫn tưởng.
Với một người sinh ra và lớn lên ở phố, từng quen với công việc bàn giấy, những ngày đầu cầm cuốc, làm cỏ, đào đất, canh nắng, canh mưa là thử thách không nhỏ. Đổi nghề không chỉ nằm ở công việc, mà là thay đổi toàn bộ cách sống và nhịp sinh hoạt.
Ở giai đoạn khởi đầu, điều khiến anh Sơn trăn trở nhất không phải là có nên làm nông hay không, mà là làm nông với nông sản gì? Giữa hàng ngàn lựa chọn khác nhau, anh không chọn đi theo lối mòn, mà chủ động rẽ sang một hướng khác đó là trồng ớt ngoại.
Lý do đến từ một quan sát rất đơn giản. “Ớt là gia vị gần như bữa nào cũng có. Nhưng nhiều loại ớt trong nước không còn độ cay như trước. Tôi từng thử nhiều loại ớt khi ở nước ngoài, nên bắt đầu tìm hiểu và thử trồng”, anh chia sẻ.
Anh Sơn đánh giá đây là một thị trường còn ít người khai thác nhưng rất giàu tiềm năng. Từ sở thích ăn cay, cộng với trải nghiệm từng thử nhiều loại ớt khi du học, anh bắt đầu tò mò rồi đi sâu vào việc tìm hiểu, thử nghiệm và nhân giống các dòng ớt ngoại tại Việt Nam.
Không ít người trêu vui đây là “nghề cay đắng”, bởi vị cay đặc trưng và những thử thách đi kèm khi theo đuổi một hướng đi chưa phổ biến trên thị trường.
Những ngày đầu, anh chọn thử nghiệm trên diện rộng với hàng chục giống ớt khác nhau. Sau quá trình sàng lọc, anh dần thu hẹp lại, tập trung vào hai giống thuộc nhóm cay nhất thế giới là Hơi Thở Rồng (Dragon’s Breath) và Carolina Reaper.
Trang trại của anh hiện có quy mô khoảng 2 hecta. Tuy nhiên, anh không dừng lại ở việc bán ớt tươi.
“Tôi làm thêm tương ớt, ớt bột, rồi bán cả cây giống cho người muốn trồng. Làm vậy thì đầu ra không phụ thuộc hoàn toàn vào ớt tươi”, anh nói.
Cách làm này giúp kéo dài chuỗi giá trị, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đầu ra nông sản thô.
Song song với hành trình trồng ớt, anh Sơn cũng từng thử sức với mô hình nuôi cừu. Đây là một quyết định mang nhiều cảm hứng hơn là tính toán, khi anh bị thu hút bởi hình ảnh những đàn cừu đẹp, “lên hình” ấn tượng.
Tuy nhiên, rủi ro xuất hiện ngay từ đầu. Anh từng đặt mua cừu qua một đơn vị trung gian nhưng gặp sự cố và không thu hồi được toàn bộ tiền.
Đây được xem là bài học điển hình của “khởi nghiệp thời 4.0” - nơi thông tin nhiều, nhưng không phải lúc nào cũng đáng tin.
Sau đó, anh trực tiếp vào Ninh Thuận để tìm hiểu và chọn giống. “Tôi đi gần một tháng, xem nhiều trang trại, học tập rồi mới dám mua”, anh chia sẻ.
Tuy nhiên, khó khăn không dừng lại ở đó. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt khiến đàn cừu liên tục gặp vấn đề sức khỏe. Không có bác sĩ thú y tại chỗ, anh buộc phải tự học cách xử lý. Từ một người không có nền tảng, anh dần trở thành “bác sĩ thú y bất đắc dĩ” cho chính đàn vật nuôi của mình.
“Sau một thời gian, tôi cũng tự chữa được một số bệnh cơ bản cho cừu”, anh cho biết.
Dù vậy, mô hình này cuối cùng vẫn được dừng lại. Theo anh, nuôi cừu chỉ phù hợp với mục đích cảnh quan, không phải hướng đi lâu dài.
Sau mỗi lần trải nghiệm, anh điều chỉnh lại lựa chọn của mình một cách thực tế hơn. Và chính những va vấp đó đã giúp anh xác định rõ hướng đi dài hạn, tập trung vào trồng ớt, lĩnh vực mà anh hiểu sâu và có thể phát triển bền vững.
Câu chuyện của anh Tăng Đình Sơn cho thấy việc chuyển hướng không phải là để tìm một lựa chọn nhẹ nhàng hơn. Đó là một sự thay đổi cần được chuẩn bị kỹ lưỡng, cả về tài chính, định hướng lẫn tinh thần sẵn sàng bước vào một môi trường nhiều biến số.
“Khi chuyển sang làm nông, nếu không có kế hoạch thì rất dễ dừng giữa chừng”, anh Sơn chia sẻ.
Theo anh, việc rời thành phố không nên xuất phát từ tâm lý chạy theo xu hướng, mà cần đi kèm với định hướng rõ ràng và nguồn lực tài chính đủ để duy trì trong giai đoạn thích nghi.
Thực tế, về quê làm nông nghiệp đi kèm nhiều biến số và chu kỳ thu hồi vốn dài. Không phải mô hình nào thử nghiệm cũng mang lại kết quả, và việc dừng lại đôi khi là lựa chọn cần thiết để tránh kéo dài rủi ro.
Từ đó có thể thấy, “bỏ phố về quê” không đồng nghĩa với việc giảm áp lực. Áp lực chỉ chuyển từ dạng này sang dạng khác đòi hỏi khả năng thích nghi, quản lý rủi ro và duy trì nguồn lực.
Hiện nay, không ít bạn trẻ tự hỏi: “Nếu cả đời này không rực rỡ thì sao?” Nhưng các bạn hãy nhớ, điều đáng cân nhắc có lẽ không nằm ở việc phải rực rỡ đến đâu, mà là mình đang đi trên quỹ đạo nào.
Mỗi người có một hành trình riêng, với tốc độ và cách định nghĩa thành công khác nhau. Giá trị của một lựa chọn không nằm ở những khoảnh khắc bùng nổ, mà ở khả năng duy trì và tích lũy theo thời gian.
Có những con đường không tạo ra sự chú ý ngay từ đầu, nhưng vẫn âm thầm tích lũy kết quả theo thời gian. Nếu “pháo hoa” là những điểm sáng ngắn hạn, thì “ánh đèn đường” lại đại diện cho sự bền bỉ, không nổi bật, nhưng đủ sáng để soi đường cho cả hành trình.
