Vào những ngày nắng nóng, điều hòa gần như hoạt động thường xuyên trong nhiều gia đình. Cũng từ đây, một thắc mắc quen thuộc được đặt ra: Sau khi đã bấm nút tắt trên điều khiển, có cần tắt thêm aptomat riêng của điều hòa hay không?
Thực tế, mỗi gia đình lại có một thói quen khác nhau. Có nhà để aptomat điều hòa bật quanh năm, chỉ dùng điều khiển để mở hoặc tắt máy. Ngược lại, có người coi aptomat như “công tắc chính”, dùng xong là gạt xuống để cắt điện hoàn toàn. Tuy nhiên, cách làm đúng không nằm ở việc lúc nào cũng tắt hay lúc nào cũng để nguyên.
Tắt bằng điều khiển chưa phải là ngắt điện hoàn toàn
Khi tắt điều hòa bằng điều khiển, máy sẽ dừng làm lạnh, dàn lạnh ngừng thổi gió hoặc chuyển về trạng thái chờ. Tuy nhiên, thiết bị lúc này chưa bị cắt nguồn điện hoàn toàn. Điều hòa vẫn cần duy trì một số mạch điện tử để nhận tín hiệu từ remote, ghi nhớ cài đặt hoặc sẵn sàng hoạt động khi người dùng bật lại.
Vì vậy, về nguyên tắc, điều hòa vẫn có thể tiêu thụ một lượng điện nhỏ ở chế độ chờ. Dù vậy, lượng điện này thường không đáng kể so với điện năng tiêu thụ khi máy nén hoạt động để làm lạnh căn phòng.
Với nhu cầu sử dụng hằng ngày, chẳng hạn tối nào cũng bật điều hòa, người dùng không nhất thiết phải tắt aptomat sau mỗi lần dùng. Bấm nút OFF trên điều khiển vẫn là thao tác vận hành thông thường, phù hợp với thiết kế của thiết bị.
Điều cần tránh là dùng aptomat như công tắc bật - tắt hằng ngày, đặc biệt khi điều hòa vẫn đang chạy. Tài liệu hướng dẫn của Mitsubishi Electric lưu ý không tắt/bật aptomat khi thiết bị đang vận hành; nếu cần ngắt nguồn, nên tắt máy bằng điều khiển trước, chờ máy dừng hẳn rồi mới gạt aptomat.
Khi nào nên tắt aptomat điều hòa?
Theo EVN, các thiết bị điện trong gia đình cần được lắp đặt thiết bị bảo vệ phù hợp như cầu dao, cầu chì, aptomat. Với những thiết bị công suất lớn như máy lạnh, máy nước nóng, bếp điện, người dân nên dùng đường dây và thiết bị bảo vệ riêng để hạn chế nguy cơ quá tải, chập cháy.
Vì vậy, aptomat riêng cho điều hòa là cần thiết, nhưng không có nghĩa là phải gạt xuống sau mọi lần sử dụng. Người dùng nên tắt aptomat trong một số trường hợp cụ thể.
Trước hết, khi không sử dụng điều hòa trong thời gian dài, chẳng hạn đi công tác, đi du lịch nhiều ngày hoặc hết mùa nóng, việc ngắt aptomat giúp cắt nguồn hoàn toàn, hạn chế điện chờ và giảm rủi ro khi không có người ở nhà. Hướng dẫn sử dụng của LG cũng khuyến cáo khi không dùng điều hòa trong thời gian dài, nên chạy chế độ quạt để làm khô bên trong máy, sau đó tắt aptomat.
Trường hợp thứ hai là trước khi vệ sinh, bảo trì điều hòa. Theo hướng dẫn của Panasonic và LG, người dùng cần tắt nguồn trước khi vệ sinh hoặc bảo dưỡng thiết bị để tránh nguy cơ điện giật, đặc biệt khi phải mở nắp dàn lạnh, tháo lưới lọc hoặc kiểm tra các bộ phận bên trong.
Trường hợp thứ ba là khi có mưa bão, giông sét, ngập nước hoặc thiết bị điện bị ẩm ướt. EVN khuyến cáo người dân cần ngắt cầu dao, aptomat nếu nước có dấu hiệu tràn vào nhà hoặc thiết bị điện bị ẩm; đồng thời rút phích cắm, ngắt nguồn các thiết bị không cần thiết khi có giông sét để bảo đảm an toàn.
Ngoài ra, nếu điều hòa có dấu hiệu bất thường như mùi khét, tiếng kêu lạ, aptomat thường xuyên nhảy, dàn nóng hoặc dàn lạnh hoạt động bất thường, người dùng nên tắt máy, ngắt aptomat và gọi kỹ thuật viên kiểm tra, không cố bật lại nhiều lần.
Nhà có aptomat riêng cho điều hòa cần lưu ý gì?
Việc lắp aptomat riêng cho điều hòa là hợp lý vì đây là thiết bị công suất lớn, thường hoạt động liên tục nhiều giờ trong mùa nóng. Tuy nhiên, aptomat cần phù hợp với công suất máy và đường dây cấp điện phải đủ tiết diện, đấu nối đúng kỹ thuật.
Người dùng không nên tự ý thay aptomat lớn hơn chỉ vì thấy aptomat hay nhảy. Hiện tượng này có thể liên quan đến quá tải, rò điện, chập mạch, dây dẫn xuống cấp hoặc sự cố bên trong điều hòa. Theo khuyến cáo an toàn điện của EVN, hệ thống dây dẫn, mối nối, ổ cắm và thiết bị bảo vệ cần được kiểm tra định kỳ, thay thế khi hư hỏng hoặc xuống cấp.
Khi muốn dùng lại điều hòa sau khi đã ngắt aptomat, nên bật aptomat trước, chờ một lát để nguồn điện ổn định rồi mới bật máy bằng điều khiển. Không nên tắt rồi bật lại liên tục trong thời gian ngắn.
