Trong suy nghĩ của không ít người, tủ lạnh giống như một “két sắt” bảo quản thực phẩm. Đồ ăn thừa sau bữa tối, rau củ mua cả tuần, thịt cá chưa dùng hết hay những món ăn để quên vài ngày đều được đưa vào tủ lạnh với niềm tin rằng chỉ cần còn lạnh là vẫn an toàn.
Tuy nhiên, các chuyên gia an toàn thực phẩm nhiều lần cảnh báo rằng tủ lạnh chỉ giúp làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình biến chất của thực phẩm. Một số loại thực phẩm nếu bảo quản quá lâu vẫn có thể mất giá trị dinh dưỡng, phát sinh vi khuẩn hoặc tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe.
Rau lá xanh héo úa: Càng tiếc càng thiệt
Nhiều gia đình có thói quen mua rau cho cả tuần rồi bảo quản trong ngăn mát. Tuy nhiên, các loại rau lá xanh như cải ngọt, rau muống, cải thìa, xà lách... chứa hàm lượng nước rất cao nên nhanh xuống cấp sau vài ngày.
Ban đầu, rau chỉ hơi héo hoặc ngả vàng ở phần lá ngoài. Không ít người thường nhặt bỏ phần hỏng rồi tiếp tục chế biến. Thế nhưng, khi rau đã bắt đầu héo úa, lượng vitamin và chất chống oxy hóa bên trong cũng giảm đáng kể.
Ngoài ra, việc bảo quản rau quá lâu còn có thể làm tăng hàm lượng nitrit - chất không có lợi cho sức khỏe nếu tích lũy trong thời gian dài.
Theo khuyến cáo của nhiều chuyên gia dinh dưỡng, rau xanh nên được sử dụng trong vòng 2 - 3 ngày sau khi mua để đảm bảo chất lượng tốt nhất.
Ngũ cốc, hạt khô bị mốc: Cắt bỏ phần hỏng vẫn không an toàn
Một sai lầm phổ biến khác là giữ lại gạo, đậu, lạc, hạt hướng dương hoặc các loại hạt đã có dấu hiệu ẩm mốc.
Nhiều người cho rằng chỉ cần loại bỏ phần bị mốc là có thể tiếp tục sử dụng phần còn lại. Trên thực tế, độc tố nấm mốc có thể đã lan rộng trong thực phẩm từ trước khi các vết mốc xuất hiện rõ ràng.
Đặc biệt, aflatoxin - một loại độc tố do nấm Aspergillus tạo ra - được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất có khả năng gây ung thư ở người.
Các loại hạt, ngũ cốc hoặc thực phẩm khô có mùi lạ, vị ôi hoặc xuất hiện dấu hiệu mốc cần được loại bỏ hoàn toàn thay vì cố gắng tận dụng.
Mộc nhĩ, nấm tuyết ngâm quá lâu
Không ít gia đình có thói quen ngâm một lượng lớn mộc nhĩ hoặc nấm tuyết rồi cất tủ lạnh để dùng dần trong vài ngày. Đây là thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro. Sau khi ngâm nước, các loại nấm này trở thành môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Điều đáng nói là thực phẩm có thể đã bị nhiễm khuẩn dù chưa xuất hiện mùi hôi hay dấu hiệu bất thường.
Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên ngâm lượng vừa đủ cho mỗi lần chế biến và sử dụng ngay sau khi ngâm. Nếu để quá lâu, tốt nhất nên bỏ đi thay vì tiếc của.
Thịt rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần
Đây là sai lầm rất phổ biến trong các gia đình có thói quen mua thực phẩm số lượng lớn. Sau khi lấy thịt ra rã đông, nhiều người đổi ý không sử dụng hết rồi tiếp tục cho trở lại ngăn đá. Quá trình này lặp đi lặp lại nhiều lần có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Mỗi lần rã đông, vi khuẩn có cơ hội hoạt động trở lại. Khi cấp đông lại, vi khuẩn không bị tiêu diệt hoàn toàn mà chỉ tạm thời bị ức chế. Không chỉ vậy, thịt đông lạnh nhiều lần còn bị giảm chất lượng, mất nước và giảm giá trị dinh dưỡng.
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, chia sẻ trên báo Sức khỏe & Đời sống, thực phẩm sau khi rã đông không nên cấp đông trở lại vì nguy cơ mất an toàn thực phẩm và làm gia tăng sự phát triển của vi sinh vật gây hại. Vị chuyên gia khuyến cáo nên chia nhỏ thực phẩm thành từng khẩu phần ngay từ khi mới mua để tránh phải rã đông nhiều lần.
Hải sản để qua đêm
Tôm, cua, cá, sò, ốc là nhóm thực phẩm giàu đạm nhưng cũng rất dễ hư hỏng. Nhiều gia đình sau bữa ăn vẫn giữ lại hải sản thừa trong tủ lạnh rồi hâm nóng vào ngày hôm sau. Mặc dù không phải trường hợp nào cũng gây ngộ độc, nhưng chất lượng của thực phẩm đã giảm đi đáng kể.
Protein trong hải sản dễ bị biến đổi khi bảo quản lâu. Một số loại hải sản, đặc biệt là động vật có vỏ như sò, nghêu, hàu, còn có nguy cơ nhiễm khuẩn cao hơn nếu bảo quản không đúng cách. Những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ càng cần thận trọng với nhóm thực phẩm này.
Các món nguội và món hầm để quá lâu
Giò chả, nộm, salad, thịt nguội hay các món kho, món hầm thường xuất hiện rất nhiều trong các dịp lễ Tết hoặc những bữa ăn đông người. Do tiếc thức ăn, nhiều gia đình giữ lại trong tủ lạnh 2 - 3 ngày, thậm chí lâu hơn rồi tiếp tục sử dụng.
Tuy nhiên, món nguội vốn không trải qua quá trình đun nóng lại thường xuyên nên dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển. Trong khi đó, các món hầm giàu protein cũng dễ bị biến chất nếu bảo quản kéo dài.
Việc mở tủ lạnh liên tục trong mùa hè còn khiến nhiệt độ dao động, tạo điều kiện cho vi sinh vật sinh sôi nhanh hơn. Các chuyên gia khuyến nghị thức ăn chín nên được sử dụng trong vòng 24 giờ sau khi bảo quản lạnh. Nếu để quá lâu, nguy cơ mất an toàn thực phẩm sẽ tăng lên đáng kể.
Tủ lạnh không phải "lá bùa" chống hỏng thực phẩm
Nhiều người nghĩ rằng thực phẩm chỉ nguy hiểm khi có mùi ôi thiu hoặc xuất hiện nấm mốc. Thực tế, không ít loại vi khuẩn gây bệnh vẫn có thể tồn tại mà không làm thay đổi mùi vị hay hình thức bên ngoài của thực phẩm.
Bên cạnh đó, hai sai lầm phổ biến nhất hiện nay là nhồi nhét quá nhiều thực phẩm trong tủ lạnh và không vệ sinh tủ định kỳ. Điều này làm giảm hiệu quả làm lạnh, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn chéo giữa thực phẩm sống và thực phẩm chín.
Các chuyên gia khuyến cáo nên mua thực phẩm với lượng vừa đủ, sắp xếp khoa học và thường xuyên kiểm tra những món đã để lâu trong tủ lạnh.
Đôi khi, việc bỏ đi một phần thực phẩm không còn đảm bảo chất lượng sẽ tiết kiệm hơn rất nhiều so với chi phí điều trị khi sức khỏe bị ảnh hưởng. Bởi trên thực tế, nhiều nguy cơ bệnh tật không đến từ những điều lớn lao, mà bắt đầu từ chính những món ăn tưởng chừng vô hại vẫn xuất hiện mỗi ngày trong căn bếp của gia đình.
