Mới ra Tết được hơn chục ngày, tôi đã tiêu hết lương tháng 2. Không phải kiểu tiêu hoang cho đã đời, cũng không phải mua sắm món gì quá tay, mà là một chuỗi những khoản chi rất “người lớn”, rất hợp lý, rất đầu năm và vì thế nên tôi chủ quan.
Tháng 2 lương của tôi thực nhận thấp hơn bình thường. Tôi biết trước chuyện này, nhưng lại không điều chỉnh mức chi tiêu tương ứng. Tôi vẫn tiêu theo cảm giác “mức lương quen thuộc của mình là từng đó”, chứ không phải theo số tiền thực sự đang nằm trong tài khoản.
Tôi lì xì họ hàng nhiều hơn dự tính vì “đầu năm làm ăn phải rộng rãi”, đi ăn với bạn bè sau Tết vì “cả năm mới gặp lại”, mua lại mỹ phẩm vì “da sau Tết xuống cấp thật sự”, rồi tiền nhà, tiền điện nước tăng vì ở nhà nhiều hơn. Không có khoản nào khiến tôi thấy sai ngay lúc chi, nhưng khi cộng lại thì tài khoản về gần 0 lúc nào không hay.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Vấn đề không phải tôi nghèo đi sau một tháng, mà là tôi mất cảm giác kiểm soát. Tôi không ước lượng trước tổng tiền lì xì, không tính trước khoản thuế bị trừ, không đặt ra một giới hạn chi tiêu cụ thể cho tháng có biến động thu nhập. Tôi tiêu bằng tâm lý “đầu năm thoải mái chút cũng được, cả năm còn dài”. Nhưng tiền thì không hoạt động theo tinh thần tích cực của tôi. Nó hoạt động theo con số thực nhận.
Cú sốc lớn nhất là nhận ra mình đang sống bằng mức thu nhập kỳ vọng, chứ không phải thu nhập ròng. Tôi nhìn vào mức lương gross trong hợp đồng, nhưng tiêu bằng tiền net đã bị điều chỉnh. Khoảng chênh đó đủ nhỏ để mình chủ quan, nhưng đủ lớn để tài khoản cạn nhanh hơn mình tưởng.
Ảnh minh hoạ Pinterest
Sau cú sốc này, tôi buộc phải làm ba việc: tính mọi kế hoạch chi tiêu dựa trên số tiền thực nhận, đặc biệt ở những tháng có biến động thuế; dự phòng một khoản cho các chi phí “đầu năm chắc chắn sẽ có” thay vì giả vờ bất ngờ; và quan trọng nhất là chấp nhận rằng quản lý tiền không phải kỹ năng tự nhiên mà có, nó là thứ phải học và sửa liên tục.
Nếu bạn cũng vừa mở app ngân hàng và thấy số dư khiến mình thở dài, có thể vấn đề không phải là bạn tiêu hoang, mà là bạn đang tiêu theo mức lương trong đầu, chứ không phải mức lương trong tài khoản. Và hai con số đó, đôi khi khác nhau nhiều hơn chúng ta nghĩ.
