Ông Trương (57 tuổi, Trung Quốc) vốn có sức khỏe khá tốt. Ông không có tiền sử mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp hay đái tháo đường và hiếm khi phải đi viện.
Sau khi nghỉ hưu, ông có nhiều thời gian rảnh hơn và hình thành thói quen ăn vặt. Trên bàn trà trong nhà luôn có sẵn bánh ngọt, trái cây sấy và các món ăn chiên rán. Trong lúc xem tivi hoặc trò chuyện, ông thường xuyên nhâm nhi những món này.
Một năm trước, trong đợt khám sức khỏe định kỳ, ông được chẩn đoán mắc gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ. Bác sĩ khuyến cáo cần điều chỉnh chế độ ăn, hạn chế đồ ăn vặt và tăng cường vận động.
Ảnh minh hoạ
Tuy nhiên, ông cho rằng gan nhiễm mỡ là bệnh nhẹ, không gây đau đớn nên ông không thay đổi lối sống. Một năm sau, ông bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, chướng bụng và vàng da. Khi đến bệnh viện kiểm tra, bệnh đã tiến triển đến giai đoạn xơ gan nặng kèm suy giảm chức năng gan. Dù được điều trị tích cực, ông vẫn không qua khỏi.
Các bác sĩ cho biết đây là trường hợp đáng tiếc nhưng không hiếm gặp. Nhiều người mắc gan nhiễm mỡ không liên quan đến rượu bia mà xuất phát từ chế độ ăn uống thiếu lành mạnh kéo dài.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, không phải mọi món ăn vặt đều có hại. Tuy nhiên, việc thường xuyên tiêu thụ các thực phẩm giàu đường, muối và chất béo có thể làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và tích tụ mỡ trong gan.
1. Bánh ngọt và thực phẩm chứa nhiều đường tinh luyện
Các loại bánh kem, bánh quy bơ, bánh mì ngọt, đồ tráng miệng chế biến sẵn thường chứa lượng lớn đường bổ sung, siro glucose-fructose và chất béo bão hòa.
Khi lượng đường nạp vào vượt quá nhu cầu của cơ thể, phần dư thừa sẽ được chuyển hóa thành triglyceride và tích tụ trong gan. Đây là một trong những cơ chế quan trọng dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn giàu đường, đặc biệt là fructose từ đồ uống và thực phẩm chế biến sẵn, có liên quan mật thiết đến sự phát triển của gan nhiễm mỡ.
Ảnh minh hoạ
2. Trái cây sấy tẩm đường, ô mai và các thực phẩm ngâm mặn
Ô mai, mận muối, vỏ quýt muối hay nhiều loại trái cây sấy công nghiệp thường chứa lượng đường và natri khá cao.
Việc tiêu thụ thường xuyên các sản phẩm này có thể làm tăng tổng lượng calo nạp vào cơ thể, đồng thời góp phần gây rối loạn chuyển hóa. Một số sản phẩm chế biến còn chứa phụ gia thực phẩm mà người dùng dễ bỏ qua.
Các chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên trái cây tươi thay vì các sản phẩm sấy hoặc ngâm tẩm nhiều đường và muối.
3. Các loại hạt rang tẩm gia vị hoặc chiên dầu
Đậu phộng chiên, hạt điều rang muối, các loại hạt phủ đường hoặc tẩm gia vị đậm đà là những món ăn được nhiều người yêu thích.
Bản thân các loại hạt là thực phẩm giàu dinh dưỡng và có lợi cho sức khỏe tim mạch nếu sử dụng hợp lý. Tuy nhiên, khi được chiên dầu hoặc bổ sung nhiều muối, đường, lượng calo sẽ tăng đáng kể.
Ăn quá nhiều trong thời gian dài có thể dẫn đến dư thừa năng lượng, tăng cân và gia tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Ảnh minh hoạ
Gan nhiễm mỡ có thể tiến triển như thế nào?
Gan nhiễm mỡ thường tiến triển âm thầm qua nhiều giai đoạn. Ban đầu, mỡ chỉ tích tụ trong các tế bào gan mà chưa gây viêm hay tổn thương đáng kể. Đây là giai đoạn sớm và hoàn toàn có thể cải thiện nếu người bệnh giảm cân, điều chỉnh chế độ ăn uống và duy trì vận động hợp lý.
Tuy nhiên, nếu tình trạng tích tụ mỡ kéo dài, các tế bào gan có thể bị tổn thương và xuất hiện phản ứng viêm, dẫn đến viêm gan nhiễm mỡ. Lúc này, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như mệt mỏi, đầy bụng, chán ăn hoặc cảm giác khó chịu ở vùng hạ sườn phải.
Khi tổn thương tiếp tục diễn ra trong thời gian dài, các mô gan khỏe mạnh dần bị thay thế bởi mô sẹo, gây xơ hóa gan và cuối cùng có thể tiến triển thành xơ gan. Ở giai đoạn này, chức năng gan suy giảm đáng kể, kéo theo nguy cơ xuất hiện nhiều biến chứng nguy hiểm.
Đáng lo ngại hơn, một số trường hợp viêm gan nhiễm mỡ kéo dài nhiều năm còn có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư gan. Vì vậy, việc phát hiện và can thiệp từ giai đoạn gan nhiễm mỡ đơn thuần được xem là yếu tố then chốt để ngăn chặn những hậu quả nghiêm trọng về sau.
Tuy nhiên, không phải tất cả những người mắc gan nhiễm mỡ đều sẽ tiến triển đến xơ gan hoặc ung thư. Nguy cơ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ béo phì, tiểu đường, chế độ ăn uống, hoạt động thể chất và các bệnh lý đi kèm.
4 cách giúp cải thiện gan nhiễm mỡ
Xây dựng chế độ ăn cân bằng
Ảnh minh hoạ
Người bị gan nhiễm mỡ nên hạn chế bánh ngọt, đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhiều dầu mỡ. Thay vào đó, nên lựa chọn trái cây tươi, sữa chua không đường hoặc các loại hạt không tẩm gia vị với lượng vừa phải. Đồng thời, người bệnh cần tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, các nguồn đạm lành mạnh như cá, đậu và thịt nạc.
Duy trì vận động đều đặn
Người trưởng thành nên dành ít nhất 150 phút mỗi tuần cho các hoạt động thể lực cường độ vừa như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội. Việc giảm từ 5-10% trọng lượng cơ thể đã được chứng minh có thể giúp cải thiện đáng kể tình trạng gan nhiễm mỡ.
Ngủ đủ giấc và hạn chế thức khuya
Giấc ngủ chất lượng giúp duy trì hoạt động chuyển hóa bình thường của cơ thể. Ngủ không đủ giấc trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ béo phì, kháng insulin và các rối loạn chuyển hóa liên quan đến gan nhiễm mỡ.
Theo Toutiao
