Một đàn cò nhạn với số lượng ước tính từ 300 đến 400 cá thể vừa được ghi nhận xuất hiện và kiếm ăn tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, thu hút sự quan tâm của giới bảo tồn cũng như người dân địa phương.
Hàng trăm cá thể đặc biệt xuất hiện
Tháng 4 năm 2025, Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng cho biết đàn chim quý hiếm thuộc danh mục Sách Đỏ Việt Nam bất ngờ xuất hiện tại thị trấn Phong Nha (huyện Bố Trạch) và các khu vực lân cận. Chúng được ghi nhận tại những cánh đồng lúa, khu rừng ven sông thuộc vùng đệm của vườn quốc gia, tạo nên cảnh tượng hiếm thấy.
Theo đại diện ban quản lý, trước đó từng xuất hiện một số đàn cò nhạn nhỏ lẻ, song số lượng không đáng kể. Lần này, quy mô đàn chim lên tới hàng trăm cá thể là hiện tượng đặc biệt. Ban ngày, đàn chim tỏa đi nhiều khu vực để kiếm ăn, đến chiều tối lại bay về đậu kín các tán rừng quanh thị trấn Phong Nha.
Ghi nhận thực tế cho thấy cò nhạn thường tập trung nhiều tại khu vực thị trấn. Người dân địa phương cho biết vào sáng sớm hoặc chiều muộn, có thể dễ dàng bắt gặp hàng trăm cá thể bay theo đàn, sải cánh rộng, lượn vòng trên các cánh đồng hoặc đậu trên những tán cây cao giữa núi rừng, tạo nên khung cảnh sinh động và ấn tượng.
Sự xuất hiện của đàn cò nhạn không gây ảnh hưởng đến đời sống hay hoạt động sản xuất của người dân địa phương. Ngược lại, hình ảnh đàn chim xuất hiện mỗi ngày còn mang đến cảm giác yên bình, góp phần tạo nên không gian gần gũi với thiên nhiên.
Nguy cơ tuyệt chủng cao
Cò nhạn (còn gọi là cò ốc) là loài chim nước lớn thuộc họ Hạc, hiện được đánh giá có nguy cơ tuyệt chủng cao. Loài này có chiều cao trung bình khoảng 80–90 cm, thân hình thanh mảnh với bộ lông trắng chủ đạo, phần cánh ánh sắc đen pha lục hoặc tím. Điểm đặc trưng dễ nhận biết là chiếc mỏ màu xám có khe hở giữa hai hàm. Cấu tạo này giúp chúng dễ dàng bắt và tiêu thụ các loài ốc.
Thức ăn chủ yếu của cò nhạn là các sinh vật thủy sinh như ốc, cua đồng, ếch nhái và một số loài côn trùng kích thước lớn. Môi trường sống ưa thích của chúng là những khu vực đất ngập nước, ruộng lúa hoặc đầm lầy, thường là nơi có nguồn thức ăn dồi dào và điều kiện sinh tồn thuận lợi.
Hiện nay, cò nhạn đã được đưa vào danh mục loài nguy cấp trong Sách Đỏ Việt Nam. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc môi trường sống bị thu hẹp, ô nhiễm gia tăng, cùng với tác động từ hoạt động săn bắt trái phép.
Trong bối cảnh đó, việc một đàn cò nhạn với số lượng lớn xuất hiện tại vùng đệm Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng được xem là tín hiệu tích cực. Điều này cho thấy hệ sinh thái tại khu vực vẫn duy trì được sự đa dạng sinh học và môi trường sống ổn định, đủ điều kiện để các loài chim quý hiếm quay trở lại và phát triển.
Nhiều nỗ lực để bảo vệ
Nhằm bảo vệ loài chim quý này, chính quyền thị trấn Phong Nha đã phối hợp với lực lượng kiểm lâm tăng cường tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức gìn giữ hệ sinh thái. Đồng thời, các lực lượng chức năng cũng tổ chức tuần tra thường xuyên, khuyến cáo người dân không tiếp cận quá gần khu vực đàn cò nhạn sinh sống để tránh gây xáo trộn môi trường tự nhiên.
Theo lãnh đạo Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, sự xuất hiện của đàn chim quý mang ý nghĩa tích cực đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Nếu được bảo vệ hiệu quả, đây có thể trở thành điểm nhấn đặc biệt, góp phần thu hút du khách yêu thiên nhiên và đam mê quan sát chim hoang dã.
Các đơn vị chuyên môn đang tiếp tục theo dõi tập tính sinh hoạt của đàn cò nhạn, từ đó đánh giá khả năng cư trú lâu dài tại khu vực. Trên cơ sở này, những giải pháp quản lý và bảo tồn bền vững sẽ được nghiên cứu, đề xuất trong thời gian tới.
Điều ít người biết về loài cò nhạn quý hiếm
Theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, dù mang tên gọi quen thuộc là “cò”, song cò nhạn thực chất thuộc họ Hạc (Ciconiidae), bộ Hạc (Ciconiiformes). Loài này có tên khoa học là Anastomus oscitans (Boddaert, 1783) và trong dân gian còn được gọi là cò ốc, do tập tính ưa thích kiếm ăn các loài ốc dưới nước.
Dữ liệu về sinh sản của loài này còn hạn chế, tuy nhiên các nghiên cứu cho thấy chúng thường làm tổ tập trung cùng các loài cò, diệc, cò quăm, với khoảng cách giữa các tổ khá gần. Mùa sinh sản kéo dài từ tháng 10 đến tháng 5 năm sau, mỗi lứa đẻ từ 2–5 trứng, thời gian ấp kéo dài khoảng 27–30 ngày.
Tại Việt Nam, việc ghi nhận cò nhạn làm tổ chủ yếu diễn ra ở một số “sân chim” thuộc khu vực Tây Nam Bộ và tại Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát. Trên phạm vi thế giới, loài này phân bố chủ yếu tại Nam Á và Đông Nam Á, bao gồm các quốc gia như Ấn Độ, Sri Lanka, Nepal, Myanmar, Thái Lan, Lào và Campuchia.
Được đánh giá là nguồn gen quý, cò nhạn có giá trị lớn trong phát triển du lịch sinh thái. Hiện nay, số lượng đã giảm đáng kể. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tác động của con người, bao gồm việc chuyển đổi sinh cảnh để nuôi trồng thủy sản, cùng với tình trạng lấy trứng và bắt chim non diễn ra phổ biến.
(Tổng hợp/Ảnh minh họa: Internet)
Trùm Điền Quân lặn lội đi thăm đồng nghiệp cũ, nghe nói thẳng: "Tôi ngột ngạt, thấy sợ lắm rồi"
