Luật Hộ tịch (sửa đổi) năm 2026 hiệu lực từ 1/3/2027 đã có nhiều thay đổi quan trọng theo hướng chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục và mở rộng quyền của người dân, trong đó có những thay đổi quan trọng về thủ tục đăng ký khai sinh.
Người dân có thể đăng ký khai sinh ở bất kỳ xã nào trên địa bàn tỉnh
Cụ thể, Điều 8 về thẩm quyền đăng ký hộ tịch quy định: UBND cấp xã (không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân) có thẩm quyền đăng ký các sự kiện, thông tin hộ tịch quy định tại Điều 4 của luật như khai sinh; kết hôn; tình trạng hôn nhân; khai tử…
Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định , trừ các loại giấy tờ: Giấy khai sinh; Giấy chứng nhận kết hôn; Giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài.
Liên quan tới vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm.
Cụ thể, Cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được đưa vào vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin hộ tịch với các cơ sở dữ liệu có liên quan, nhất là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương.
Các cơ quan đăng ký hộ tịch đã thực hiện việc tra cứu dữ liệu hộ tịch phi địa giới để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính; đội ngũ công chức làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch tại các địa phương đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn.
Hiện có 8.082 công chức/3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó hơn 90% công chức đã đáp ứng trình độ chuyên môn luật và được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch.
Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.
Đối với Giấy khai sinh và Giấy chứng nhận kết hôn - là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.
Thủ tục đăng ký khai sinh gồm những nội dung gì?
Việc xác định họ, chữ đệm (nếu có), tên, dân tộc, quốc tịch của người được khai sinh thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự, pháp luật về quốc tịch Việt Nam.
Quê quán của cá nhân được xác định theo quê quán của cha hoặc quê quán của mẹ theo thỏa thuận của cha, mẹ khi đăng ký khai sinh, trường hợp cha, mẹ không thỏa thuận được thì xác định theo tập quán;
Thông tin cha, mẹ của người được khai sinh: Họ, chữ đệm (nếu có), tên; ngày, tháng, năm sinh; số định danh cá nhân (nếu có); dân tộc; quốc tịch; nơi cư trú. Trường hợp chưa xác định được cha, mẹ của người được khai sinh thì thông tin cha, mẹ được bỏ trống.
Bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh chủ động
Luật Hộ tịch hiện hành quy định người dân có trách nhiệm tự thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử trong thời hạn luật định; nếu chậm đăng ký có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Luật mới bổ sung phương thức đăng ký hộ tịch chủ động. Khi các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh kết nối và chia sẻ dữ liệu với hệ thống hộ tịch, cơ quan đăng ký sẽ tự động thực hiện việc đăng ký khai sinh, khai tử. Lộ trình thực hiện trên toàn quốc chậm nhất là 1/1/2031, thông tin này được đăng tải trên tờ Thanh niên.
