Thời tiết tháng 4 đã bắt đầu nắng nóng gay gắt. Tại TP.HCM đã có các đợt nắng nóng kéo dài xuất hiện ngày càng thường xuyên, với nhiệt độ ngoài trời nhiều thời điểm vượt ngưỡng 37–38°C. Còn tại miền Bắc, thời tiết cũng đã bắt đầu nắng gắt.
BSCKI.BSNT Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (cơ sở 3) cho hay, khi thời tiết nắng nóng, cơ thể dễ rơi vào tình trạng mất nước do đổ mồ hôi nhiều. Không ít người cho rằng chỉ cần uống nhiều nước là đủ để bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mối liên hệ giữa thời tiết nóng bức và các vấn đề về thận phức tạp hơn nhiều so với suy nghĩ thông thường.
Thận là cơ quan đảm nhiệm vai trò lọc máu, đào thải chất cặn bã và duy trì cân bằng điện giải. Khi cơ thể mất nước mà không được bù nước đúng cách, lượng nước tiểu sẽ giảm và trở nên cô đặc. Đây là điều kiện thuận lợi để các chất khoáng như canxi, oxalat hay acid uric kết tinh, hình thành sỏi. Vì vậy, nắng nóng kéo dài có thể làm gia tăng nguy cơ sỏi thận, kể cả ở những người trước đây chưa từng mắc bệnh.
Bác sĩ Tân khuyến cáo, một sai lầm phổ biến là uống nước dồn dập sau khi đi nắng hoặc vận động mạnh. Việc nạp một lượng lớn nước trong thời gian ngắn có thể làm loãng nhanh nồng độ muối trong máu, dẫn đến rối loạn điện giải. Tình trạng này có thể gây mệt mỏi, đau đầu, thậm chí chóng mặt, ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều cơ quan trong cơ thể.
BSCKI.BSNT Ngô Văn Tân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (cơ sở 3)
Ở chiều ngược lại, nhiều người lại lựa chọn các loại nước ngọt có gas, nước tăng lực hoặc đồ uống chứa nhiều đường và muối khoáng để “giải khát”. Nếu sử dụng thường xuyên, các loại đồ uống này không những không giúp bảo vệ thận mà còn làm tăng gánh nặng chuyển hóa, lâu dài có thể góp phần thúc đẩy quá trình hình thành sỏi.
Cần bù nước đúng và đủ để tốt cho thận
Theo bác sĩ Tân, cách bù nước hợp lý nhất là uống nước đều đặn, chia nhỏ trong ngày, ngay cả khi chưa cảm thấy khát. Nước lọc vẫn là lựa chọn tối ưu. Với những người làm việc ngoài trời hoặc vận động nhiều, có thể bổ sung nước điện giải ở mức vừa phải, nhưng không nên lạm dụng.
Không chỉ thói quen uống nước, một số hành vi sinh hoạt trong mùa nóng cũng tiềm ẩn rủi ro. Điển hình là việc tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng hoặc sau vận động mạnh. Khi cơ thể đang nóng và mạch máu giãn rộng, việc tiếp xúc đột ngột với nước lạnh có thể gây co mạch nhanh, dẫn đến rối loạn tuần hoàn tạm thời. Dù không trực tiếp gây bệnh thận, nhưng nếu lặp lại thường xuyên, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh nền tim mạch, nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể là không nhỏ.
Bác sĩ Tân cảnh báo, một thực tế đáng lo ngại là nhiều dấu hiệu cảnh báo sớm tổn thương thận trong mùa nóng thường bị bỏ qua. Các biểu hiện như nước tiểu sẫm màu, mùi nồng, lượng nước tiểu ít hơn bình thường hoặc cảm giác tiểu rát nhẹ thường bị xem nhẹ. Một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng khát nước liên tục dù đã uống nhiều, kèm theo mệt mỏi, đau vùng thắt lưng hoặc đau âm ỉ vùng hông. Đây có thể là tín hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu nước nghiêm trọng hoặc thận đang phải làm việc quá tải.
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, mùa hè thuộc hành Hỏa, nhiệt tà dễ làm hao tổn tân dịch của cơ thể. Điều này lý giải vì sao trong thời điểm nắng nóng, các bệnh lý liên quan đến “thủy dịch” như sỏi tiết niệu, tiểu ít, tiểu buốt hay mệt mỏi do mất nước thường gia tăng, bác sĩ Tân chia sẻ.
Để bảo vệ sức khỏe thận trong mùa nóng, người dân cần tuân thủ một số nguyên tắc đơn giản nhưng quan trọng: uống nước đều đặn trong ngày; hạn chế đồ uống nhiều đường, chất kích thích; tránh để cơ thể rơi vào tình trạng mất nước kéo dài; không tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng; đồng thời chú ý theo dõi những thay đổi bất thường của nước tiểu.
Bên cạnh đó, chế độ ăn cũng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng. Việc tăng cường rau xanh, trái cây có tính thanh mát giúp bổ sung nước và khoáng chất tự nhiên, góp phần thanh nhiệt, sinh tân dịch cho cơ thể. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau lưng, tiểu buốt, nước tiểu sẫm màu kéo dài, người dân nên đi khám sớm để được chẩn đoán và xử lý kịp thời.
