Cụ bà Zhang Yulan, sống tại tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc), được gia đình phát hiện đã say mê một “tổng tài bá đạo”, hình mẫu nhân vật nam do AI tạo ra. Tổng tài bá đạo là kiểu nhân vật phổ biến trong tiểu thuyết ngôn tình, thường mang tính cách độc đoán, kiểm soát nhưng lại dịu dàng với người yêu, khiến đối phương cảm thấy được che chở.
Cụ bà U90 sập bẫy tình “tổng tài AI", viết thư tình và mua hàng giá cao từ cửa hàng trực tuyến của “anh”. Ảnh: SCMP tổng hợp/Shutterstock/Douyin
Zhang đem lòng yêu một nhân vật như vậy tên là Jianguo, dành hơn 10 giờ mỗi ngày để xem video về "anh" và các “người ảo” khác trên nền tảng video ngắn.
Bà tin rằng mình đang trong một mối quan hệ tình cảm với Jianguo, thậm chí từng nghĩ tới chuyện kết hôn.
Bà Zhang không biết Jianguo thực chất là một sản phẩm của trí tuệ nhân tạo (AI), được vận hành bằng thuật toán tinh vi nhằm sao chép giọng nói, hình ảnh để thao túng tâm lý người dùng.
Hồi tháng 2, sau một lần giận dỗi nhân vật ảo này, bà Zhang tự dằn vặt vì sợ làm tổn thương "người tình". Bà viết một bức thư tay: "Anh có ghét em không? Có nghĩ em không còn là cô gái nhỏ dịu dàng như trước nữa không?". Bà thừa nhận bản thân rung động bởi sự áp đặt đầy nam tính của anh ta. "Tôi nghĩ mình thực sự đang hẹn hò", bà nói.
Mối quan hệ ảo chỉ bị lộ khi gia đình phát hiện bà chi hơn 7.000 tệ (khoảng 1.000 USD) cho cửa hàng trực tuyến của Jianguo. Bà sẵn sàng mua các món đồ với giá đắt gấp hàng chục lần để "ủng hộ bạn trai".
Bà cũng từng chi hàng trăm nhân dân tệ để mua một sản phẩm chỉ có giá 9,9 nhân dân tệ trên các nền tảng thương mại điện tử khác.
Cụ bà U90 sập bẫy tình “tổng tài AI". Ảnh minh họa: QQ
Đến tháng 3, sau khi Zhang tiếp tục chi thêm 1.200 nhân dân tệ (khoảng 175 USD) cho một số cuốn sách do “người ảo” này giới thiệu, cháu gái bà đã báo cáo tài khoản lên hệ thống khiếu nại người tiêu dùng của Trung Quốc.
Cơ quan Quản lý Không gian mạng Trung Quốc được cho là đã đóng tài khoản của Jianguo từ tháng 2, trong khuôn khổ chiến dịch nhằm xử lý tình trạng hỗn loạn trên internet.
Ngay cả khi tài khoản này bị cơ quan chức năng xóa sổ vì lừa đảo, bà Zhang vẫn kiên nhẫn chờ đợi, tin rằng "người yêu" chỉ đang bận kinh doanh.
Tuy nhiên, nhiều tài khoản tương tự vẫn tiếp tục xuất hiện, tiếp tục dụ dỗ phụ nữ rơi vào “bẫy tình” của những “tổng tài” ảo.
Câu chuyện của bà Zhang không phải cá biệt. Tại Trung Quốc, hình mẫu "tổng tài" si tình bước ra từ màn ảnh nhờ AI đang trở thành công cụ thao túng những người già đơn độc - những người vốn cảm thấy mình "vô hình" trong chính ngôi nhà của họ. Theo các chuyên gia, dù cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc đã mở chiến dịch xóa sổ hàng loạt tài khoản giả mạo, những "tổng tài AI" mới vẫn tiếp tục mọc lên như nấm.
Giáo sư Chen Xu, Đại học Vũ Hán, nhận định, trường hợp này phản ánh lỗ hổng lớn trong đời sống tinh thần của người cao tuổi. Khi chức năng nhận thức suy giảm, ranh giới giữa thực và ảo trở nên mong manh. "Họ không đơn giản là bị lừa tiền. Họ đang đi tìm sự bầu bạn và cảm giác được tôn trọng mà đời thực không đáp ứng được", ông Chen phân tích.
Sự cố của bà Zhang là hồi chuông cảnh báo về tình trạng "cô đơn kỹ thuật số". Trong kỷ nguyên công nghệ, kỹ năng phòng vệ của người già gần như bằng không trước những thuật toán tinh vi.
"Liều thuốc hữu hiệu nhất không nằm ở các lệnh cấm, mà là sự kết nối thực tế giữa các thành viên trong gia đình", chuyên gia nhấn mạnh.
Khánh Linh (t/h)
