Thành công của Đại hội XIV của Đảng không chỉ đánh dấu mốc chính trị quan trọng, mà còn mở ra tầm nhìn phát triển mới cho đất nước trong giai đoạn 2026 - 2030 và xa hơn tới năm 2045.
Trong các định hướng chiến lược được xác lập, mục tiêu tăng trưởng cao, phấn đấu đạt mức hai con số trong những năm tới, thể hiện rõ khát vọng bứt phá và vươn lên mạnh mẽ của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Trả lời phóng viên Báo Điện tử VTC News, Đại sứ Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số “vừa có cơ sở thực tiễn, vừa đặt ra yêu cầu bắt buộc chúng ta phải nỗ lực cao hơn, quyết liệt hơn”.
Ông Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ. (Ảnh: Minh Quang)
Theo Đại sứ Phạm Quang Vinh, 40 năm đổi mới đã tạo cho Việt Nam nền tảng vững chắc về kinh tế - xã hội, vị thế quốc tế và kinh nghiệm hội nhập.
“Chúng ta có đà phát triển, có môi trường đối ngoại rộng mở, có mạng lưới quan hệ sâu rộng với các trung tâm kinh tế lớn. Nhưng để đạt tăng trưởng 10% trở lên một cách bền vững, chất lượng, thì nền kinh tế trong nước phải nâng cao chất lượng của chính mình” , Đại sứ Phạm Quang Vinh nhấn mạnh.
Đột phá từ bên trong
Đại sứ Phạm Quang Vinh cho rằng có bốn trụ cột then chốt. Trước hết là đổi mới sáng tạo và khoa học - công nghệ. Trong bối cảnh thế giới chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, Việt Nam không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào lợi thế lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên.
“Muốn tăng trưởng đột phá mà vẫn bền vững, phải dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo” , ông nói.
Thứ hai là tái cấu trúc nền kinh tế, nâng cao năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng. Việc chuyển dịch sang các ngành có giá trị gia tăng cao hơn, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu ở phân khúc chất lượng cao là yêu cầu cấp thiết.
Toàn cảnh TP.HCM - trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, nơi hội tụ các động lực đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và khát vọng tăng trưởng hai con số trong giai đoạn phát triển mới. (Ảnh: VOV)
Thứ ba là tháo gỡ các rào cản để khơi thông mọi động lực phát triển. Điều này bao gồm cải cách thể chế, hoàn thiện môi trường đầu tư - kinh doanh, cải thiện quản trị quốc gia, bảo đảm tính minh bạch và ổn định chính sách.
Và thứ tư, không thể thiếu, là nguồn nhân lực. “Khoa học – công nghệ không thể phát triển nếu không có nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là câu chuyện dài hạn, đòi hỏi đầu tư bài bản và quyết tâm chính trị lớn” , ông phân tích.
Theo ông Phạm Quang Vinh, những định hướng lớn này đã được nhấn mạnh trong các văn kiện của Đảng, trong đó có các nghị quyết về hội nhập quốc tế và phát triển khoa học - công nghệ. Vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ để tạo “bệ phóng” cho tăng trưởng mới.
Hội nhập sâu rộng trong một thế giới nhiều biến động
Bên cạnh nội lực, Đại sứ Phạm Quang Vinh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của đối ngoại và hội nhập trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế trong nước. Theo ông, thế giới hiện nay đang chuyển động mạnh mẽ theo ba xu hướng lớn.
Một là bất ổn địa chính trị gia tăng, cạnh tranh giữa các nước lớn gay gắt hơn. Hai là chủ nghĩa bảo hộ và các rào cản thương mại có xu hướng quay trở lại. Ba là chuyển đổi mô hình phát triển trên toàn cầu diễn ra nhanh chóng, từ kinh tế số đến kinh tế xanh.
Trong bối cảnh đó, việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển được ông xem là “bài học đắt giá”. Đồng thời, Việt Nam phải bảo đảm tính bền vững của các chuỗi cung ứng, giảm thiểu rủi ro đứt gãy trước các cú sốc như khủng hoảng, dịch bệnh hay xung đột.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao cho rằng đối ngoại và kinh tế trong nước phải phối hợp chặt chẽ để xử lý hiệu quả các vấn đề về thuế quan, tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm thị trường xuất khẩu ổn định. Việt Nam hiện có quan hệ với hầu hết các trung tâm kinh tế lớn ở châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ.
“Giữ vững, làm sâu sắc và đan xen lợi ích trên cơ sở hai bên cùng có lợi là cách tốt nhất để bảo đảm tính bền vững của chuỗi cung ứng” , ông nhận định.
Khai thác chiều sâu từ các hiệp định thương mại
Việt Nam đã ký kết và tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực.
Theo ông Phạm Quang Vinh, thời gian qua chúng ta đã tận dụng khá tốt ở “chiều rộng”, tức mở rộng thị trường, tăng kim ngạch xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, dư địa ở “chiều sâu” vẫn còn rất lớn.
“Muốn tham gia vào phân khúc cao hơn trong chuỗi cung ứng, chúng ta phải nâng chuẩn chính mình. Điều đó đòi hỏi hài hòa hóa các quy định trong nước với tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ, thương mại điện tử, chính phủ điện tử, bảo vệ dữ liệu… Đây cũng là yếu tố ngày càng được các nhà đầu tư châu Âu và Bắc Mỹ quan tâm", ông nhấn mạnh.
Đại sứ Phạm Quang Vinh cho rằng cạnh tranh trong khu vực để thu hút các nguồn lực công nghệ mới rất gay gắt, với những điểm đến như Indonesia, Malaysia hay Singapore. Việt Nam là điểm đến hấp dẫn, nhưng “chúng ta vẫn phải phấn đấu nhiều hơn” để tạo dựng một “platform” - nền tảng thể chế, hạ tầng và nhân lực đủ sức hấp dẫn dòng vốn chất lượng cao.
Trong bối cảnh thế giới có xu hướng phân mảnh, ông cho rằng không thể “bỏ mọi thứ vào một rọ” . Bên cạnh việc củng cố quan hệ với các trung tâm kinh tế lớn, Việt Nam cần đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng.
Những khu vực như Trung Đông, Mỹ Latinh hay châu Phi mở ra không gian phát triển mới. Đại sứ Phạm Quang Vinh dẫn ví dụ về vai trò cửa ngõ của các quốc gia Trung Đông, nơi có thể kết nối sâu rộng sang châu Âu và châu Phi thông qua các tiêu chuẩn tương đồng và mạng lưới liên kết rộng lớn.
"Tuy nhiên, mở rộng không có nghĩa là dàn trải. Chúng ta vừa củng cố, vừa mở rộng, vừa đa dạng hóa và đồng thời đầu tư vào chiều sâu. Đó là cách tiếp cận cần thiết” , ông chia sẻ.
Nhìn về mục tiêu dài hạn đến năm 2045, Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Quang Vinh cho rằng Việt Nam đã xác định rõ con đường: lấy đổi mới sáng tạo và khoa học - công nghệ làm động lực trung tâm, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ nhưng chủ động, tích cực hội nhập quốc tế.
Đại hội Đảng lần thứ XIV mở ra tầm nhìn và quyết tâm chính trị mới, tạo nền tảng để đất nước bứt phá, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên phát triển mới.
“Một thế giới bất ổn càng đòi hỏi chúng ta phải nâng cao sức chống chịu, phải cải cách mạnh mẽ hơn trong nước và chủ động hơn trong đối ngoại.
Tăng trưởng hai con số không phải là điều dễ dàng, nhưng với nền tảng 40 năm Đổi mới, với vị thế quốc tế ngày càng vững chắc và quyết tâm cải cách, mục tiêu đó hoàn toàn có cơ sở", Đại sứ Phạm Quang Vinh khẳng định.
