Tối giản đang trở thành lựa chọn của nhiều người trẻ và các gia đình trung lưu. Không chỉ giúp nhà cửa gọn gàng hơn, lối sống này còn thường được gắn với những lợi ích về tài chính như giảm mua sắm cảm tính, hạn chế lãng phí và tiết kiệm tiền.
Tôi cũng từng bước vào hành trình đó với suy nghĩ tương tự. Thế nhưng, khi nhìn lại bảng sao kê ngân hàng sau 18 tháng, tôi nhận ra một thực tế khá bất ngờ: đồ đạc trong nhà ít đi, nhưng chi tiêu lại không hề giảm như mong đợi.
Khi "mua ít hơn" đồng nghĩa với "mua đắt hơn"
Một trong những thay đổi lớn nhất sau khi theo đuổi tối giản là cách tôi lựa chọn sản phẩm.
Trước đây, tôi thường ưu tiên những món đồ có mức giá hợp lý, miễn đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng. Nhưng sau khi tiếp xúc với các nội dung về tối giản, tôi bắt đầu tin vào triết lý "mua một lần, dùng lâu dài".
Nghe qua rất hợp lý. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc nhiều món đồ quen thuộc được thay thế bằng những phiên bản cao cấp hơn.
Chiếc bình nước vài chục nghìn đồng được đổi thành bình thép không gỉ đắt tiền. Bộ hộp đựng thực phẩm chuyển sang loại thủy tinh cao cấp. Quần áo được thay bằng những thương hiệu có chất liệu tốt hơn. Bàn làm việc, ghế ngồi, đèn học hay đồ gia dụng đều lần lượt được nâng cấp.
Mỗi khoản chi riêng lẻ đều có vẻ hợp lý. Nhưng khi cộng lại, số tiền bỏ ra không hề nhỏ.
Tôi không còn mua nhiều món đồ như trước, nhưng giá trị mỗi lần mua sắm lại tăng lên đáng kể.
Từ tối giản để sống dễ hơn đến tối giản để giống người khác
Một điều tôi không ngờ tới là mạng xã hội cũng ảnh hưởng khá nhiều đến hành trình tối giản của mình.
Ban đầu, tôi chỉ muốn giảm bớt những món đồ không cần thiết. Nhưng càng xem nhiều video và hình ảnh về các không gian sống tối giản, tôi càng cảm thấy ngôi nhà của mình chưa đủ đẹp.
Tủ quần áo cần đồng bộ màu sắc hơn. Kệ bếp cần gọn gàng hơn. Phòng khách cần ít đồ hơn. Góc làm việc cần tinh tế hơn.
Từng thay đổi nhỏ dần biến thành những khoản mua sắm mới.
Điều nghịch lý là tôi liên tục tiêu tiền chỉ để xây dựng hình ảnh của một cuộc sống "ít đồ hơn".
Lúc đó, tôi không còn đơn thuần sống tối giản nữa, mà đang cố gắng theo đuổi một phiên bản tối giản hoàn hảo được tạo ra trên mạng xã hội.
Sai lầm lớn nhất: Loại bỏ những món đồ vẫn còn giá trị sử dụng
Nhìn lại, tôi nhận ra đây mới là khoản chi phí lớn nhất.
Trong quá trình dọn dẹp nhà cửa, tôi đã cho đi hoặc thanh lý rất nhiều vật dụng. Một số thực sự không còn cần thiết, nhưng cũng có không ít món vẫn sử dụng tốt.
Những chiếc kệ lưu trữ, bàn nhỏ, hộp đựng đồ hay đồ nội thất vẫn còn bền và hữu ích. Chúng chỉ không còn phù hợp với phong cách tối giản mà tôi muốn theo đuổi.
Sau khi loại bỏ, tôi lại mua những phiên bản mới đẹp hơn, đồng bộ hơn và tất nhiên là đắt hơn.
Về bản chất, tôi không tiết kiệm được gì cả. Tôi chỉ chuyển từ việc sở hữu món đồ cũ sang bỏ tiền mua món đồ mới.
Cẩn thận với cái bẫy mang tên "đầu tư cho chất lượng"
Có một câu nói rất phổ biến trong cộng đồng tối giản: "Mua ít nhưng mua đồ tốt".
Tôi từng coi đây là nguyên tắc tiêu dùng quan trọng nhất.
Nhưng sau này, tôi nhận ra nó cũng có thể trở thành cái cớ hoàn hảo cho việc chi tiêu.
Một chiếc áo vài triệu đồng được xem là khoản đầu tư vì mặc được lâu hơn. Một chiếc ghế công thái học giá cao được xem là đầu tư cho sức khỏe. Một chiếc máy pha cà phê đắt tiền được xem là đầu tư cho chất lượng cuộc sống.
Tất cả đều có lý.
Nhưng vấn đề là khi quá nhiều khoản chi đều được gắn mác "đầu tư", ngân sách gia đình rất dễ bị vượt khỏi tầm kiểm soát.
Không phải món đồ đắt tiền nào cũng là khoản đầu tư. Nhiều trường hợp, đó đơn giản chỉ là một khoản chi lớn được diễn giải theo cách dễ chấp nhận hơn.
Sau 18 tháng, tôi hiểu tối giản không đồng nghĩa với tiết kiệm
Tôi vẫn tin vào giá trị của lối sống tối giản. Nhà cửa gọn gàng hơn, tâm trí bớt rối hơn và việc mua sắm cũng có chủ đích hơn.
Tuy nhiên, tôi không còn nghĩ rằng cứ sống tối giản là sẽ tự động tiết kiệm được tiền.
Tiết kiệm không đến từ việc sở hữu ít đồ hơn. Tiết kiệm đến từ việc sử dụng tối đa giá trị của những món đồ đang có.
Một chiếc bàn đã dùng 8 năm vẫn còn chắc chắn có thể tiết kiệm hơn rất nhiều so với việc thay bàn mới chỉ vì muốn căn phòng trông tối giản hơn. Một chiếc áo còn mặc tốt cũng có giá trị hơn việc mua chiếc áo đắt tiền chỉ vì nó phù hợp với "tủ đồ tối giản".
Sau khi xem lại toàn bộ sao kê ngân hàng, tôi nhận ra bài học lớn nhất của mình không phải là mua ít đi, mà là ngừng tìm lý do để thay thế những thứ vẫn còn sử dụng tốt.
Và đôi khi, quyết định tài chính khôn ngoan nhất không nằm ở món đồ bạn mua, mà nằm ở món đồ bạn quyết định không mua.
