Năm 2006, Viettel thành lập Ban Quản lý Dự án Đầu tư Nước ngoài với vỏn vẹn 6 nhân sự. 20 năm sau, tháng 3/2026, đơn vị ấy – nay là Viettel Global (VGI) – trở thành doanh nghiệp trị giá 10 tỷ USD, với 90 triệu khách hàng tại 11 quốc gia và dẫn đầu thị phần tại 7 thị trường.
Nhìn lại hai thập kỷ, thành công của Viettel Global không đến từ một công thức kinh doanh thông thường mà được xây dựng trên những nghịch lý.
Nghịch lý: Go Global bằng các thương hiệu con khác nhau
Thương hiệu vốn là tài sản sống còn của các tập đoàn toàn cầu. Samsung, Apple hay Coca-Cola chi hàng tỷ USD để duy trì cái tên đồng nhất trên mọi lục địa. Viettel Global làm ngược lại. Tại mỗi quốc gia Viettel Global đầu tư, người ta thấy những cái tên khác nhau như Metfone, Unitel, Mytel, Movitel, Bitel, Natcom, Lumitel, Halotel, Telemor, Nexttel.
Tại sao Viettel Global có khát vọng khẳng định vị thế quốc gia lại chấp nhận "ẩn mình" dưới những cái tên bản địa? Bởi vì họ không mang tư duy của một kẻ đi chinh phạt mà chọn cách trở thành "người con" của quốc gia sở tại.
Tại Myanmar, tên thương hiệu Mytel là sự kết hợp giữa từ "My" trong "Myanmar" và từ "Tel" trong "Telecom". Mytel còn có thể được hiểu theo nghĩa là "mạng di động của tôi", một mạng di động dành cho người dân Myanmar. Tại Mozambique, Movitel được ghép từ "Movement" (vận động) và "Telecom" hàm ý tới một công ty viễn thông luôn vận động, tiến lên phía trước, sát cánh cùng người dân Mozambique vươn tới tương lai tươi sáng. Unitel tại Lào, cái tên gợi lên mối lương duyên anh em bền chặt.
Mytel là thương hiệu thành công tại thị trường Myanmar.
Hay Metfone ở Campuchia được bắt nguồn từ chữ “Mette” (tiếng Khmer nghĩa là Người bạn) kết hợp với từ “fone” (viễn thông). Lumitel ở Burundi mang ý nghĩa tỏa sáng, cũng chính là thông điệp của biểu tượng ba ngôi sao trên quốc kì Burundi...
Như vậy, khi người dân các nước cầm trên tay chiếc sim của Viettel, họ không cảm thấy đang sử dụng dịch vụ của một tập đoàn nước ngoài. Họ đang dùng sản phẩm của chính nước mình, do người mình và người Việt cùng xây dựng.
Nghịch lý: "Mỏ vàng" nằm trong vùng sỏi đá
Hầu hết các nhà đầu tư quốc tế đều có chung một bộ tiêu chuẩn: Chính trị ổn định, hạ tầng sẵn có, thu nhập dân cư cao. Viettel làm ngược lại hoàn toàn. Danh sách các thị trường của Viettel Global giống như một danh mục những “vùng đất chưa phát triển”, nhiều nơi chưa có điện lưới, thiếu nước sạch, người dân còn bữa đói bữa no.
Năm 2010, khi trận động đất lịch sử san phẳng Haiti, các nhà mạng quốc tế rút lui hoặc ngừng hoạt động, nhưng Natcom – liên doanh của Viettel – vẫn trụ lại. Tại Burundi, một trong những vùng đất nghèo nhất hành tinh theo cách gọi của nhiều người, Viettel đưa Lumitel vào, cung cấp kết nối cho những người dân chưa từng biết đến Internet.
Điều mà Viettel Global nhìn thấy ở các quốc gia họ đầu tư là: Nơi nào khó khăn nhất, nơi đó có cơ hội. Khi các ông lớn viễn thông châu Âu, châu Mỹ bỏ qua những thị trường "xương xẩu" này vì biên lợi nhuận thấp và rủi ro cao, Viettel Global lại nghĩ khác. Họ không tìm kiếm những mỏ vàng lộ thiên, họ đi khai phá những mỏ quặng sâu trong lòng đất.
Viettel mang cáp quang đến những bản làng không có điện, mang trạm phát sóng lên những đỉnh núi cao ở Peru nơi không có đường mòn.
Nghịch lý: "Du kích" vận hành High-tech
Các tập đoàn viễn thông lớn thường tập trung hạ tầng tại các đô thị sầm uất, nơi tập trung người giàu để nhanh thu hồi vốn. Viettel Global làm ngược lại. Họ mang cáp quang đến những bản làng không có điện, mang trạm phát sóng lên những đỉnh núi cao ở Peru nơi không có đường mòn.
Đây là chiến lược "bình dân hóa dịch vụ xa xỉ". Khi sóng di động phủ đến những nơi hẻo lánh nhất, chiếc điện thoại từ một món đồ xa hoa trở thành công cụ sinh kế cho người nghèo. Tại Mozambique, người dân dùng ví điện tử để giao thương ngay cả khi không có tài khoản ngân hàng. Tại Campuchia, Metfone không chỉ là nhà mạng, nó là hạ tầng cho cả một nền kinh tế số đang thành hình.
Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và phương thức triển khai thô sơ, bền bỉ chính là vũ khí giúp Viettel giành lợi thế trước những gã khổng lồ phương Tây.
Bài toán "thoát xác" để trở thành gã khổng lồ đa quốc gia
Tại sao Viettel phải đi ra nước ngoài? Chủ tịch Tập đoàn Tào Đức Thắng từng nói: "Hoạt động đầu tư ra nước ngoài của Viettel gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng, qua đó thúc đẩy về ngoại giao văn hóa, đối ngoại quốc phòng, góp phần lan tỏa hình ảnh đất nước, con người cũng như thành tựu của Việt Nam ra bạn bè quốc tế”.
Ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch Tập đoàn Viettel (thứ hai từ phải sang).
Việc đầu tư ra nước ngoài không chỉ là tìm kiếm lợi nhuận cho Viettel Global mà còn là con đường tự đặt mình vào thách thức, buộc mình phải vận động để không bị "lão hóa" trong vùng an toàn. 20 năm qua là một cuộc "thoát xác" ngoạn mục để từ một nhà mạng chập chững ra nước ngoài, trở thành “gã khổng lồ” đa quốc gia và chuyển dịch thành công ty công nghệ.
Trong thập kỷ đầu tiên "Go Global", Viettel Global là một "thợ xây trạm" cần mẫn. Họ lấy hạ tầng làm vũ khí, dùng độ phủ sóng để đè bẹp đối thủ. Trong thập kỷ thứ 2, khi thị trường viễn thông truyền thống dần bão hòa, doanh thu từ thoại và SMS sụt giảm trên toàn cầu, Viettel Global nhận ra rằng sẽ sớm chạm trần tăng trưởng.
Cuộc dịch chuyển sang Techco được thực hiện theo chiến lược: Dùng viễn thông làm nền tảng để bán dịch vụ số.
Ở Campuchia, Metfone không còn đơn thuần là một nhà mạng. Họ tham gia “tạo nền” cho kinh tế số của xứ sở Chùa Tháp thông qua ví điện tử e-Money và các giải pháp Chính phủ điện tử. Tại Burundi, Lumitel không chỉ bán sóng, mà bán sự thay đổi cuộc đời thông qua dịch vụ tài chính di động Lumicash, biến chiếc điện thoại thành một ngân hàng bỏ túi cho những người dân chưa bao giờ biết tới tấm thẻ ATM.
Tại Myanmar, họ không chỉ cung cấp dịch vụ số mà còn tạo ra một siêu ứng dụng quốc dân MyID với 40 triệu người cài app tương đương với 80% dân số, gói gọn tất cả các dịch vụ tiêu dùng và giải trí trong đó, thậm chí còn thay thế cả những mạng xã hội đình đám tại quốc gia chùa Vàng
Tại những thị trường khó tính như Peru, Bitel đã chuyển trọng tâm từ 4G sang cung cấp hạ tầng kết nối tốc độ cao cho các doanh nghiệp và dự án chuyển đổi số công. Viettel Global không còn đi "bán sim" lẻ tẻ mà là bán "hệ điều hành" cho cả một xã hội.
Việc làm chủ các công nghệ lõi như 5G, AI và Big Data không chỉ giúp Viettel Global tối ưu hóa vận hành mà còn biến doanh nghiệp này thành một đối tác chiến lược về công nghệ của chính phủ các nước sở tại.
