Trên đê Yên Phụ, dòng xe ken đặc chậm chạp hướng về cầu Long Biên và Chương Dương. Tiếng còi xe hòa cùng tiếng tàu hỏa vọng từ cây cầu thép hơn 100 năm tuổi.
Ngay dưới chân đê, nước sông Hồng vẫn chảy về biển. Dòng sông là nơi Thăng Long khởi thủy. Nhưng suốt chiều dài mở rộng đô thị, phố phường dường như lại quay lưng với chính mặt nước của mình.
Bên trong đê, đô thị phát triển ngày một dày đặc. Bên ngoài, những bãi bồi rộng lớn vẫn nằm lặng lẽ suốt nhiều thập kỷ.
Nghịch lý ấy đã đến lúc phải thay đổi.
Theo quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm, sông Hồng không còn là ranh giới chia cắt, mà được định hướng trở thành trục phát triển mới của thủ đô.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Hà Nội đang đồng loạt xây 7 cây cầu, kéo hai bờ xích lại để kiến tạo một đô thị hướng thủy.
Ở phía tây bắc, nơi sông Hồng chảy vào địa phận Hà Nội, hai bên bờ vẫn là những bãi bồi, vườn chuối và khoảng đất còn nhiều dư địa phát triển. Cũng từ đây, hành trình hướng về dòng sông được mở đầu.
Cầu Vân Phúc có ý nghĩa chiến lược quan trọng trong việc kết nối giao thông vùng, nối xã Phúc Lộc (Hà Nội) với tỉnh Phú Thọ qua sông Hồng, giúp giảm ùn tắc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và mở rộng không gian đô thị phía tây bắc Thủ đô Hà Nội
Điểm khởi đầu là cầu Vân Phúc.
Sau gần một năm thi công, công trường đã bước vào giai đoạn cao điểm. Với tổng mức đầu tư 3.443 tỉ đồng, chiều dài 7,77km, cầu Vân Phúc dự kiến thông xe trong quý 4-2027, mở thêm cửa ngõ kết nối Hà Nội với Phú Thọ và các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc.
Bên những luống chuối xanh tốt nằm sát công trường cầu Vân Phúc, ông Hùng (xã Phúc Lộc, Hà Nội) tranh thủ thu hoạch những buồng chuối đã đến độ. Vừa làm, ông vừa dõi mắt về những trụ cầu đang nhô lên giữa bãi bồi.
Theo ông Hùng, cây cầu mới sẽ chấm dứt cảnh qua sông lụy phà nhiều năm nay, tạo tuyến giao thông liền mạch từ khu vực này lên Phú Thọ và các tỉnh phía Bắc.
Công nhân được bố trí tại nhiều vị trí, phối hợp triển khai các hạng mục theo tiến độ. Đến nay, phần bệ của nhiều trụ cầu Hồng Hà đạt khoảng 78%, thân trụ đạt 60%
Rời Vân Phúc, dòng sông xuôi về phía đông nam, nơi cầu Hồng Hà đang dần thành hình trên tuyến vành đai 4.
Đây là mắt xích quan trọng kết nối Hà Nội với Bắc Ninh, Hưng Yên và các địa phương phía Bắc. Dự án có tổng mức đầu tư gần 10.000 tỉ đồng, mặt cắt rộng 24,5m với 4 làn xe cơ giới, 2 làn dành cho xe máy và xe thô sơ.
Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng tại hai xã Ô Diên và Mê Linh đã hoàn thành 100%, tạo điều kiện để 30 mũi thi công triển khai đồng loạt.
Xuôi thêm một đoạn, những bãi bồi dần nhường chỗ cho các khu công nghiệp và những trục giao thông mới. Giữa không gian ấy, cầu Thượng Cát hiện lên như mảnh ghép cuối cùng đoạn đầu sông Hồng chảy qua địa phận Hà Nội.
Cầu Thượng Cát khi hoàn thành sẽ giúp hoàn thiện tuyến đường vành đai 3,5, kết nối phường Thượng Cát và xã Thiên Lộc (Hà Nội), tăng cường kết nối khu vực phía Tây Bắc với khu đô thị trung tâm của thành phố
Khởi công cuối năm 2025, dự án có tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỉ đồng, là công trình trọng điểm trên tuyến vành đai 3,5, dự kiến hoàn thành năm 2027.
Trên công trường, ghi nhận của Tuổi Trẻ, hàng trăm kỹ sư, công nhân đang thi công 3 trụ tháp chính của cầu dây văng vượt sông Hồng. Theo thiết kế, toàn tuyến dài hơn 5,2km, trong đó đoạn vượt sông dài 780m; mỗi trụ tháp được đặt trên 36 cọc khoan nhồi đường kính 2m, móng sâu khoảng 20m dưới mặt nước.
Hiện sản lượng thi công dự án đạt khoảng 14,35%, thấp nhất trong số 7 cây cầu đang triển khai. Thành phố đã yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu rà soát tiến độ, bảo đảm hoàn thành đúng kế hoạch.
Ba cây cầu, ba mắt xích đầu tiên trên thượng nguồn sông Hồng. Không chỉ nối hai bờ, chúng mở đầu hành trình đánh thức vùng đất phía tây bắc và mở rộng không gian phát triển Hà Nội theo dòng chảy sông Hồng.
Xuôi về phía hồ Tây, dòng sông không còn chảy giữa những bãi bồi rộng mà đi qua lõi một đô thị hơn nghìn năm tuổi. Câu chuyện của những cây cầu từ đây cũng đổi khác.
Nếu ở đoạn đầu, mỗi cây cầu mở ra một vùng đất mới, thì tại trung tâm, chúng đưa Hà Nội trở lại gần hơn với sông Hồng.
Dự án cầu Tứ Liên có ý nghĩa chiến lược lớn trong việc kết nối trung tâm Thủ đô (phường Tây Hồ) với khu vực phía đông bắc (xã Đông Anh), giúp giảm tải giao thông cho nội đô, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội hai bên bờ sông Hồng và tạo điểm nhấn kiến trúc biểu tượng mới cho Hà Nội
Điểm khởi đầu là cầu Tứ Liên.
Khởi công ngày 19-5-2025, dự án dài khoảng 5,15km, nối đường Nghi Tàm (phường Tây Hồ) với đường Trường Sa (xã Đông Anh). Đây được xem là trục kết nối trực tiếp giữa hồ Tây và cực tăng trưởng phía Bắc, nơi đã hình thành Trung tâm Triển lãm Quốc gia cùng nhiều khu đô thị mới.
Không chỉ mang ý nghĩa giao thông, cầu Tứ Liên còn được định hướng trở thành biểu tượng kiến trúc mới trên sông Hồng.
Dự án lần đầu áp dụng đồng thời nhiều công nghệ thi công hiện đại như ván khuôn leo thủy lực, cẩu tháp công suất lớn và thiết bị lắp hẫng dầm thép chuyên dụng cho cầu dây văng.
Đến nay, hơn 62ha mặt bằng đã được bàn giao. Theo ghi nhận của phóng viên, các trụ chính đã hoàn thành cọc khoan nhồi và bệ trụ; nhiều hạng mục cầu dẫn, nút giao, hầm chui được triển khai đồng thời.
Dự án cầu Tứ Liên đang bước vào giai đoạn đẩy nhanh thi công nền móng và cọc khoan nhồi, phấn đấu hoàn thành và hợp long nhịp chính vào năm 2027 nhằm kết nối trung tâm Hà Nội với địa phận Đông Anh
Hơn 800 kỹ sư, công nhân cùng hàng chục thiết bị thi công 3 ca, 4 kíp mỗi ngày. Hiện giá trị xây lắp dự án đạt hơn 1.468 tỉ đồng, tương đương khoảng 15,58% khối lượng hợp đồng.
Theo kế hoạch, nhịp chính sẽ hợp long vào tháng 7-2027, toàn bộ dự án thông xe dịp 10-10-2027.
Khi hoàn thành, Tứ Liên không chỉ nối hồ Tây với Đông Anh trong ít phút di chuyển mà còn mở thêm một trục phát triển mới sang bờ bắc sông Hồng.
Bốn năm trước, với số tiền tích lũy ít ỏi, anh Lê Mạnh Linh (29 tuổi) phải dạt về tận khu vực cầu Đông Trù (đối diện Trung tâm Triển lãm Quốc gia) để mua chung cư.
Nhà cửa khang trang, nhưng vì làm việc ở Cầu Giấy nên sáng nào anh Linh cũng phải đi vòng qua cầu Nhật Tân để sang sông. Cả đi lẫn về, anh mất hơn một tiếng mỗi ngày.
Chính vì vậy, ngay khi có thông tin Hà Nội chốt phương án và khởi công cầu Tứ Liên, anh nói gia đình rất vui và dõi theo thông tin dự án từng ngày.
Anh LÊ MẠNH LINHVới những người sống ở khu vực phía bắc sông Hồng nhưng làm việc trong nội đô như anh Linh, giá trị của cây cầu đôi khi được tính bằng những điều rất cụ thể: một hành trình ngắn hơn, ít thời gian chờ đợi hơn và thêm nửa tiếng ngủ mỗi sáng…
Dự án xây dựng cầu Trần Hưng Đạo hiện đạt sản lượng gần 40% sau 8 tháng thi công, vượt tiến độ đề ra. Công trình trọng điểm này kết nối khu vực Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng với Long Biên, đặt mục tiêu về đích trước thời điểm APEC 2027
Rời Tứ Liên, dòng sông Hồng ôm lấy khu phố cổ - nơi lưu giữ những lớp ký ức dày nhất của Thăng Long.
Nếu cầu Tứ Liên hướng Hà Nội về phía trước, thì cầu Trần Hưng Đạo lại kéo thành phố trở về gần hơn với dòng sông đã khai sinh nên mình.
Khởi công ngày 9-10-2025, dự án dài khoảng 4,18km, nối khu vực Trần Hưng Đạo - Trần Thánh Tông - Lê Thánh Tông (phường Cửa Nam) với Bồ Đề, Long Biên, có tổng mức đầu tư hơn 16.200 tỉ đồng theo hình thức PPP.
Đây là cây cầu được kỳ vọng giảm tải cho Chương Dương và Vĩnh Tuy - hai cây cầu nhiều năm qua luôn trong tình trạng quá tải. Nhưng ý nghĩa của công trình không chỉ nằm ở việc chia sẻ áp lực giao thông.
Từ khu phố cổ, người dân sẽ chỉ mất vài phút để tiếp cận Long Biên, bãi giữa và chuỗi không gian công cộng ven sông đang được quy hoạch. Khoảng cách giữa Hà Nội và sông Hồng, vốn bị con đê ngăn cách suốt nhiều thập kỷ, sẽ được rút ngắn thêm một lần nữa.
Hiện các cây cầu chính qua sông Hồng kết nối trực tiếp khu vực nội đô lịch sử như Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Tây Hồ... đang khai thác gồm Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy, Nhật Tân và Thăng Long
Trên công trường, cây cầu cũng đang hiện rõ hình hài.
Đến tháng 8-2026, toàn bộ 128 cọc khoan nhồi của cầu chính đã hoàn thành. Các nhà thầu triển khai đồng thời 17 mũi thi công; giá trị xây lắp đạt hơn 2.195 tỉ đồng, tương đương khoảng 30,15% khối lượng hợp đồng. Công tác giải phóng mặt bằng cơ bản hoàn tất, hạ tầng kỹ thuật đang được di dời để bảo đảm tiến độ.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hà Nội, đây là dự án có tiến độ khả quan nhất trong số các cầu vượt sông Hồng, với mục tiêu hoàn thành vào tháng 5-2027.
Nếu Tứ Liên mở cánh cửa đưa Hà Nội sang bờ bắc thì Trần Hưng Đạo mở cánh cửa đưa người Hà Nội trở lại với sông Hồng. Đó cũng là bước chuyển lớn nhất trong tư duy phát triển của thành phố: từ vượt qua dòng sông đến sống cùng dòng sông.
Rời khu phố cổ, sông Hồng tiếp tục xuôi về phía nam.
Hai bên bờ không còn là những lớp ký ức của Thăng Long mà nhường chỗ cho những đại công trường, các tuyến vành đai đang dần khép kín và những cửa ngõ kết nối vùng thủ đô.
Nếu ở thượng nguồn, những cây cầu đánh thức các vùng đất mới và ở trung tâm, đưa Hà Nội trở lại gần dòng sông thì ở hạ lưu, mỗi nhịp cầu lại mở rộng không gian phát triển ra ngoài địa giới thành phố.
Dự án cầu Ngọc Hồi hiện đã hoàn thành toàn bộ phần cọc khoan nhồi trụ tháp chính, đẩy mạnh thi công cầu dẫn và hướng tới mục tiêu về đích vào năm 2027, vượt tiến độ ban đầu
Điểm đầu tiên là cầu Ngọc Hồi.
Buổi sáng tháng 8 trời đầy nắng, trên bãi bồi ven sông thuộc xã Bát Tràng, những phiến dầm bê tông đầu tiên được cẩu lên hệ thống trụ cầu. Sau nhiều tháng thi công nền móng dưới lòng sông, công trình đã bước sang giai đoạn lắp dựng kết cấu - dấu hiệu rõ nhất cho thấy cây cầu đang dần thành hình.
Khởi công tháng 8-2025, cầu Ngọc Hồi là mắt xích quan trọng của tuyến vành đai 3,5, kết nối Thanh Trì với Văn Giang (Hưng Yên). Dự án dài khoảng 7,5km, tổng mức đầu tư khoảng 11.844 tỉ đồng.
Hai bãi đúc dầm phía Hưng Yên hoạt động liên tục để phục vụ thi công. Trên bãi bồi, máy cẩu, xe chuyên dụng làm việc không ngừng nghỉ bên những ruộng rau vẫn đang được người dân chăm sóc - một hình ảnh rất đặc trưng của các đại công trường ven sông Hồng hôm nay.
Sau gần một năm triển khai, phần cọc khoan nhồi của hai trụ tháp chính giữa sông đã hoàn thành. Thành phố đã bàn giao toàn bộ 32,6ha mặt bằng.
Khi thông xe, cầu Ngọc Hồi sẽ chia sẻ lưu lượng cho Thanh Trì, Vĩnh Tuy, đồng thời khép kín thêm một đoạn còn thiếu của tuyến vành đai 3,5.
Ngay dưới chân công trường cầu Ngọc Hồi, bà Thủy (tên nhân vật đã được thay đổi) tranh thủ thu hoạch những quả mướp cuối vụ trên phần ruộng của gia đình. Cách đó không xa, máy móc, công nhân vẫn tất bật thi công, những hạng mục của cây cầu đang dần thành hình.
Nhiều trụ dẫn nối cầu Mễ Sở cả phía Hà Nội và Hưng Yên đã hoàn thành
Bà cho biết để phục vụ dự án, gia đình bà phải bàn giao khoảng một sào ruộng. Phần đất và cây trồng trên đất được bồi thường hơn 300 triệu đồng.
Xuôi thêm về hạ lưu, nơi sông Hồng chuẩn bị rời địa phận Hà Nội, cầu Mễ Sở hiện lên như mảnh ghép cuối cùng của hành trình.
Nếu Tứ Liên mang dáng dấp một biểu tượng mới của đô thị, Trần Hưng Đạo đưa người dân trở lại gần hơn với dòng sông, thì Mễ Sở gần như chỉ có một sứ mệnh: kết nối.
Đây là một trong hai cầu vượt sông thuộc dự án Vành đai 4, cùng với cầu Hồng Hà tạo nên trục giao thông chiến lược, mở ra không gian phát triển cho Hà Nội và vùng thủ đô.
Dự án cầu và đường dẫn dài gần 14km, tổng mức đầu tư gần 4.900 tỉ đồng, kết nối xã Hồng Vân (Hà Nội) với khu vực Văn Giang (Hưng Yên). Riêng phần vượt sông dài hơn 2km, rộng 24,5m với bốn làn xe cơ giới và hai làn dành cho xe máy, xe thô sơ.
Trên công trường, tám mũi thi công vẫn hoạt động liên tục. Hơn 400 kỹ sư, công nhân cùng trên 100 thiết bị được huy động để đẩy nhanh tiến độ trước mùa mưa lũ.
Tại trụ P3 giữa sông, đơn vị thi công đã điều chỉnh giải pháp kỹ thuật nhằm rút ngắn thời gian và nâng cao mức độ an toàn. Phần lớn cọc khoan nhồi đã hoàn thành, các hạng mục móng và kết cấu phần dưới đang được triển khai đồng thời.
Dự án cầu Mễ Sở là một gạch nối quan trọng nối Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh nằm trên tuyến vành đai 4 - vùng Thủ đô, được kỳ vọng sẽ tạo đà thúc đẩy sự phát triển kinh tế, dân sinh của vùng
Khi đưa vào khai thác, cầu Mễ Sở sẽ rút ngắn thời gian di chuyển giữa Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh và các địa phương trong vùng thủ đô, đồng thời kết nối trực tiếp các tuyến vành đai, cao tốc và hành lang logistics của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Ở hạ lưu, cầu Ngọc Hồi và Mễ Sở là hai mắt xích quan trọng trong mạng lưới kết nối Hà Nội với khu vực phía nam và Vùng thủ đô.
Trên đê Yên Phụ, dòng xe vẫn ken đặc hướng về những cây cầu bắc qua sông Hồng. Tiếng còi xe vẫn hòa cùng tiếng tàu vọng từ cầu Long Biên. Dưới chân đê, con nước vẫn lặng lẽ xuôi về phía hạ lưu.
Thoạt nhìn, dòng sông dường như không thay đổi. Nhưng dọc hơn 100km sông Hồng chảy qua Hà Nội, những trụ cầu đang lần lượt nhô lên giữa bãi bồi, lòng sông.
Ở phía thượng nguồn là Vân Phúc, Hồng Hà, Thượng Cát. Giữa lòng đô thị là Tứ Liên, Trần Hưng Đạo. Xa hơn về phía nam là Ngọc Hồi và Mễ Sở, từng mắt xích cuối cùng của các tuyến vành đai đang dần khép kín.
Việc hoàn thành và đưa vào hoạt động 7 dự án cầu đang xây dựng là Hồng Hà, Trần Hưng Đạo, Mễ Sở, Ngọc Hồi, Thượng Cát, Vân Phúc, Tứ Liên cùng các cầu hiện hữu sẽ kết nối giao thông đồng bộ, giảm ùn tắc, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng và mở rộng không gian đô thị Thủ đô Hà Nội về phía hai bên sông Hồng
7 công trường, 7 cây cầu, nhưng chỉ có một hành trình: Hành trình Hà Nội từng bước dịch chuyển từ một đô thị quay lưng với sông Hồng sang một đô thị lấy dòng sông làm trục phát triển.
Có thể phải vài năm nữa, khi cả 7 cây cầu cùng sáng đèn, người đứng trên đê Yên Phụ vẫn sẽ nghe tiếng sóng vỗ dưới chân đê, vẫn thấy dòng nước đỏ nặng phù sa lặng lẽ trôi như hàng nghìn năm trước.
Chỉ khác một điều, dòng sông ấy sẽ không còn là khoảng cách giữa hai bờ Hà Nội, mà sẽ trở thành nơi kết nối một thành phố đang viết tiếp tương lai của mình bằng chính những nhịp cầu.
Đồ họa: TUẤN ANH
