Thế nhưng bây giờ, người thì bỏ trốn biệt tăm, người thì chuyển nghề để duy trì cuộc sống và trả nợ. Một số ít người vẫn gắn với nghề thì không biết làm cách nào để “thoát hàng”.
Thời đỉnh cao, kiếm hàng chục tỷ
Qua nhiều lời giới thiệu, PV gặp được anh Nguyễn Bá Tráng (quê ở xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên) nghe kể về chặng đường thăng trầm khi kinh doanh lan Var (lan đột biến).
Sau khi tốt nghiệp hệ trung cấp trồng trọt năm 2009, anh Tráng được các thầy cô giáo của Học Viện Nông nghiệp Việt Nam tạo điều kiện cho ở lại làm nhân viên chăm sóc vườn lan thực nghiệm của nhà trường.
Nhưng sau hơn 5 năm làm việc tại nhà trường để học hỏi kinh nghiệm làm nghề, không hài lòng với mức thu nhập vài triệu đồng, gia đình lại có điều kiện, Tráng đã “bứt phá” bằng việc ra thuê 1.000 m² đất tại khu đấu giá 3ha ngay trên mặt đường Thành Trung (Long Biên) với mức 10 triệu đồng/tháng để trồng, chăm sóc, kinh doanh lan hồ điệp và lan đai châu. Từ đây, anh dần “va” vào lan đột biến.
Có thời điểm, mỗi cây lan đột biến có giá vài tỉ, thậm chí là cả trăm tỷ. (Ảnh minh họa: Internet).
“Có nghề trong tay, lại có quan hệ làm ăn với nhiều đại gia trong giới kinh doanh hoa, cây cảnh, năm 2020, trong cơn sốt lan var, tôi bị cuốn hút mạnh với hy vọng làm giàu nhanh chóng. Ngoài số tiền tích cóp và vay mượn được của gia đình khoảng 8 tỷ đồng, tôi tiếp tục về quê mạnh dạn cầm cố sổ đỏ nhà đất của bố mẹ với 5 tỷ đồng để góp vốn với 5 người anh thân thiết, cùng kinh doanh lan var. Tổng số tiền mặt của 6 người hồi tháng 3/2020 lên đến 180 tỷ đồng” , anh Tráng kể.
Anh Tráng cũng nhớ lại, thời điểm đó, người người kinh doanh lan đột biến, nhà nhà kể chuyện lan đột biến. Và l an đột biến đã trở thành câu cửa miệng, thành phong trào kinh doanh, làm ăn mang lại lợi nhuận khủng, thậm chí còn khiến nhiều gia đình tạm quên vàng - thói quen tích trữ và làm giàu trước đó.
Chỉ trong vòng vài tháng, từ tháng 3-6/2020, nhóm của anh Tráng đã kiếm được lợi nhuận khủng với hơn 50 tỷ đồng và sở hữu vườn lan đột biến với rất nhiều loại. Nhưng ham muốn làm giàu chưa dừng lại. Với nguồn thu quá lớn, lãi quá kinh khủng, Tráng quyết định tự mình đứng ra kinh doanh lan đột biến cho riêng mình. Thời gian đầu, lợi nhuận tiếp tục tăng khiến anh càng say mê kinh doanh dòng hoa này.
Anh Nguyễn Bá Tráng nhớ lại, năm 2020, có thời điểm chỉ vài tiếng giao dịch đã cho lãi lên đến hàng tỷ đồng.
“Có thời điểm, tôi chạy xe máy từ địa điểm kinh doanh trên đường Thành Trung (Long Biên), sang Hà Đông để giao dịch, chỉ mất hơn 1 tiếng đồng hồ nhưng đã kiếm được hơn 1 tỷ đồng. Đó mới chỉ là 1 giao dịch, còn những giao dịch khác cũng cho lợi nhuận hàng trăm triệu đồng chỉ trong vài chục phút”, Tráng hào hứng nói, cứ như thời huy hoàng vẫn còn vấn vương anh.
Theo Tráng, có dòng tiền và nguồn lãi khủng trong tay, anh đã nhanh chóng trả toàn bộ món nợ và thanh khoản ngân hàng, rút sổ đỏ tại quê nhà ở Mỹ Hào, Hưng Yên để trả bố mẹ.
“Ngoài ra, để đảm bảo giữ lại nguồn tiền ổn định chỗ ở cho gia đình, vợ con, tôi còn mua mảnh đất diện tích 70m² trong khu 7ha ngay trên mặt đường Thành Trung với giá 4,2 tỷ đồng. Cùng với đó, mua được chiếc xe Ford Everest trị giá hơn 1,3 tỷ đồng để tiện giao dịch và đảm bảo an toàn khi đi lại và vận chuyển lan. Khi làm ăn kinh doanh có lãi, tôi cũng rất hào sảng với người thân, bạn bè, vì lúc khó khăn, lúc cần nguồn vốn họ đã hết lòng, hết sức hỗ trợ mình”, Tráng tự hào nói.
Còn với Trần Thanh Hùng (đã đổi tên theo yêu cầu nhân vật), quê ở xã Tiên Du, Bắc Ninh, dù không có nghề trồng, chăm sóc, kinh doanh lan, nhưng cũng như Tráng, Hùng có khát vọng kinh doanh và làm giàu.
“Em là dân làm ăn, ngoài làm mấy xưởng cho thuê, em còn mở doanh nghiệp bất động sản cho riêng mình. Năm 2019, dịch COVID-19 xảy ra, dòng tiền đầu tư thay đổi, thị trường lan đột biến sôi động. Vốn có máu làm ăn, lại quen biết với nhiều đại gia chơi lan nên em phối hợp với 4 người bạn cũng bắt tay vào mua bán, kinh doanh loại lan này”, Hùng nói.
Theo Hùng, vì là “nhà đầu tư” mới nên ban đầu anh chỉ tham gia với vài tỷ đồng, nhưng sau vài thương vụ thấy lợi nhuận lớn nên đã cùng nhóm đầu tư gần 100 tỷ để kinh doanh lan var. “Nhóm em đã hợp tác kinh doanh lan đột biến với Bùi Hữu Giang - đại gia đất mỏ từng nổi tiếng với thương vụ giao dịch lan đột biến có giá trị lên đến 250 tỷ đồng”, Hùng kể.
Sau khi kinh doanh có lãi, nhóm đã thuê hơn 3.000 m² đất ngay tại thị trấn Tiên Du (tên cũ tại thời điểm năm 2019) để làm giàn trồng, chăm sóc, giới thiệu lan var.
“Ngoài kinh doanh lan đột biến, nhóm còn có thú chơi gà chọi. Kinh doanh có lãi, nhóm đã thuê 6 lao động với mức lương 7 triệu đồng/người/tháng để chăm gà, tưới lan và dọn dẹp. Còn chúng em chỉ đi giao dịch lan, tiếp khách và hưởng thụ thành quả kinh doanh”, Hùng nói.
Hùng còn khoe, kinh doanh lan đột biến có lãi còn giúp anh mua thêm được 6 lô đất liền kề trong khu tái định cư tại địa phương với mức giá từ vài trăm triệu đến gần 2 tỷ đồng mỗi lô để “tích cốc phòng cơ”.
Tụt dốc thê thảm, bán nhà, đất để trả nợ
Tuy nhiên, đó là những câu chuyện của nhiều năm về trước. Việc kinh doanh lan đột biến đổ sập trong thời gian ngắn, khiến những kỳ vọng của biết bao người trở nên dang dở, thậm chí tan như bong bóng. Chỉ gần 2 năm sau, vào tháng 5/2023, dư luận xôn xao, người kinh doanh lan đột biến choáng váng khi cơ quan chức năng khởi tố “đại gia sinh đôi” Bùi Hữu Thanh - Bùi Hữu Giang, những người từng nổi đình nổi đám với thương vụ giao dịch lan đột biến có giá trị hàng trăm tỷ đồng.
Anh Nguyễn Bá Tráng hiện đang chăm sóc vườn lan đai châu.
“Cũng từ đó, thị trường kinh doanh lan var trở nên u ám, không còn giao dịch. Dòng tiền tích lũy có được từ kinh doanh có lãi cứ thế đội nón ra đi”, cả Tráng và Hùng cùng nhớ lại.
Với Tráng, khi việc kinh doanh trở nên khó khăn, bết bát, thậm chí không có người hỏi mua, tâm lý anh trở nên nặng nề, buông xuôi, khiến vườn lan ngày càng héo úa, tàn tạ. Không có tiền, Tráng phải đi vay mượn tín dụng đen với lãi suất cao để thanh toán cho các chủ vườn mà mình đã giao dịch trước đó.
Khi nguồn tiền từ tín dụng đen cũng không còn huy động được, Tráng phải bán chiếc xe đang đi với mức giá hơn 900 triệu, bán luôn cả mảnh đất đã mua tại khu 7ha trên đường Thành Trung với mức giá 4,3 tỷ đồng, đồng thời phải bán căn nhà 3 tầng ở quê với mức giá hơn 5 tỷ đồng để trả nợ. Ngoài ra, Tráng cũng nhờ chị gái, anh rể vay mượn thêm hơn 2 tỷ tại ngân hàng để trả các mỗi làm ăn và vay mượn trước đó.
Khi được hỏi về những người đã cùng góp hơn 100 tỷ đồng tiền vốn kinh doanh lan đột biến giờ thế nào, Tráng cho biết, trong số 5 người còn lại, có 2 người góp hơn 90 tỷ đã thua lỗ trắng số tiền góp và lỗ thêm hơn chục tỷ khác, 3 người khác bỏ đi đâu không rõ và không thể liên lạc được.
“Các anh đã phải bán cả những căn biệt thự tại Tây Hồ, bán cả xe, thậm chí những tài sản cuối cùng là chiếc đồng hồ đeo tay trị giá hơn tỷ đồng cũng phải bán nốt để trả nợ. Hiện các anh ấy không muốn gặp ai, không muốn trao đổi điều gì” , Tráng chua chát nói.
Cũng theo Tráng, trong giới kinh doanh lan Var, 10 người kinh doanh thì có đến 8 người thua lỗ phải bán cả nhà cửa, đất đai, tài sản, số người lãi còn lại chỉ chiếm rất ít và họ là những người đã tạo ra cuộc chơi và “rút chân về trước”.
Còn với Hùng cũng phải chia tay những người bạn vì dòng tiền không còn, mỗi người chấp nhận thua lỗ hơn chục tỷ đồng.
“Riêng em là người góp vốn nhiều nhất với hơn 40% cổ phần, tương đương với 40 tỷ cũng thua lỗ mất sạch. Để thanh khoản nợ nần, ngoài bán 6 lô đất đã mua được khi kinh doanh lan có lãi, em còn phải bán 2 căn nhà mặt đường 270 và 01 xưởng cho thuê hàng nghìn m2 với tổng giá trị lên đến hơn 40 tỷ đồng để trả nợ”, Hùng nói.
Ngay cả vườn lan diện tích hơn 3.000m² được dựng lên để chăm sóc, giao dịch lan và nuôi gà chọi trước đây cũng bị thu hồi, trả lại địa phương vì không thể hoạt động. Hiện Hùng vẫn tiếp tục kinh doanh nhà xưởng và mở rộng sang kinh doanh bất động sản.
Anh Tráng hy vọng vường lan đai châu năm nay sẽ cho lợi nhuận để có nguồn thu trả nợ cho vụ kinh doanh lan Var.
Còn những người bạn của Hùng, vì một số không có vốn, không kinh doanh lĩnh vực khác nên giờ người thì về mở cửa hàng bán cơm bụi, bún phở cùng gia đình ở Tiên Du, người làm lái xe vận chuyển đất đá vào sân bay Gia Bình san lấp để có nguồn thu.
“2 người khác đã bặt vô âm tín hơn 2 năm nay khi chưa trả được những món nợ do kinh doanh lan Var thua lỗ kể từ năm 2019”, Hùng nói.
Nuôi ảo mộng lan đột biến ‘sống lại’
Mặc dù đã thua lỗ lên đến hơn 40 tỷ đồng từ lan đột biến nhưng Hùng cho biết, vẫn chơi và tiếp tục kinh doanh lan đột biến, kỳ vọng đến thời điểm nào đó, dòng lan này sốt trở lại.
“Dù thế nào thì lan đột biến vẫn hút khách chơi vì nhiều người thích vẻ đẹp độc lạ. Hiện em chỉ mua và kinh doanh những giống lan mới nhất, lan có giá nhất, mỗi cây cũng có giá 500- 600 triệu đồng. Tuy nhiên, việc kinh doanh lan bây giờ có lúc thắng, lúc thua, không thể toàn thắng như trước. Quan trọng nhất là mình phải ra - vào đúng thời điểm, tránh việc quá tham hoặc mua theo phong trào, thiếu kiến thức, thiếu hiểu biết”, Hùng chia sẻ.
Anh Hùng vẫn nuôi kỳ vọng vào lan Var. (Ảnh minh họa: VOV Onlines).
Dù vậy, Hùng vẫn khuyến cáo, dù là người có tiền hay hiểu biết thị trường, những cuộc chơi lan vẫn chỉ dành cho người “mở đường” và rút ra khỏi thị trường kịp thời. “Em đã có kinh nghiệm chơi lan, kinh doanh lan vài năm, có quan hệ xã hội, nhưng kinh doanh lan tại thời điểm này, vẫn có lúc thua lỗ vài ba trăm triệu là bình thường. Chưa kể, có thời điểm không kịp thời chăm sóc, phát hiện, phun thuốc khiến cho cây lan héo, chết cũng mất tiền trăm triệu”, Hùng nói.
Còn Nguyễn Bá Tráng sau vụ kinh doanh lan đột biến, hiện anh cùng 4 đứa con và người vợ chăm sóc vườn cây lan đai châu với điện tích hơn 1.000m2, vốn đầu tư hơn 1 tỷ đồng.
“Em còn một khoản nợ gần 7 tỷ đồng từ ngân hàng. Tuy nhiên, là người có nghề trong tay, em tiếp tục mạnh dạn đầu tư hơn 1 tỷ đồng để trồng hơn 5.000 chậu lan đai châu, lan hồ điệp để phục vụ nhu cầu của người dân vào dịp Tết. Nếu làm ăn ổn định, chỉ 10 năm sau là em trả hết nợ và có một khoản vốn nhỏ để duy trì kinh doanh”.
Vừa nói, Tráng vừa nhanh tay thoăn thoắt cầm vòi nước phun tưới cho những chậu lan đai châu đang xanh mướt mát, dễ non đã đâm chồi, cắm sâu vào từng thớ gỗ. Nhìn ra phía ngoài, vợ Tráng là Nguyễn Thị Mùi cũng tranh thủ nhặt những chiếc là úa vàng trên những chậu cây hạnh phúc để bán cho khách.
“Giờ em sẽ chăm chỉ để làm ăn. Không giống như thời kinh doanh lan đột biến vào mùa với mỗi lầm thu từ vài chục triệu đến cả tỷ đồng, nay vợ chồng em phải nhặt nhạnh mỗi châu hoa, cây cảnh cho lãi 10.000 - 20.000 đồng. Đây là nguồn thu chính đáng để em vừa có tiền trả nợ, vừa nuôi 4 đứa con ăn học và hy vọng vào vườn lan đai châu trong vụ tết tới để có tiền trả bớt khoản nợ”, Tráng nói.
